სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი სუბიექტებისთვის

საქართველოს საკანონმდებლო აქტები არ იცნობს სოციალური საწარმოს ცნებას, თუმცა საქართველოში ფუნქციონირებენ სუბიექტები, რომლებიც ახორციელებენ სოციალურ მეწარმეობას. ეს კითხვა-პასუხები განკუთვნილია იმ სუბიექტებისთვის, რომლებიც საქმიანობის მიზნებიდან გამომდინარე წარმოადგენენ სოციალურ საწარმოებს. შესაბამისად, ტერმინში „სოციალური საწარმო“ იგულისხმება, ის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირები და სამეწარმეო იურიდიული პირები, რომლებიც ფუნქციურად მოიაზრებიან სოციალურ საწარმოებად და რომელთა ეკონომიკური საქმიანობაც უპირატესად სოციალურ მიზნების მიღწევას გულისხმობს.

განახლებულია 2021 წლის 15 მარტის მდგომარეობით

კერძო სამართლის იურიდიული პირების თავისებურებები

  • რა სახის კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს იცნობს საქართველოს კანონმდებლობა?

    საქართველოს კანონმდებლობა ერთმანეთისაგან განასხვავებს ისეთ კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს, როგორიცაა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი და სამეწარმეო იურიდიული პირები. კერძოდ:
    1. არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი - არის საქართველოს კანონის „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის" საფუძველზე შექმნილი იურიდიული პირი. მისი ძირითადი თავისებურება მდგომარეობს იმაში რომ მისი მიზანია არასამეწარმეო საქმიანობის განხორციელება. თუმცა, მას უფლება აქვს განახორციელოს დამხმარე ხასიათის სამეწარმეო საქმიანობაც.
    2. სამეწარმეო იურიდიული პირი - სამეწარმეო იურიდიული პირები იქმნებიან „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად და მას მიეკუთვნება: შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს), სააქციო საზოგადოება (სს), კოოპერატივი (რკ), სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (სპს) და კომანდიტური საზოგადოება (კს). სამეწარმეო იურიდიული პირები იქმნებიან სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებისთვის, ანუ მოგების მიღების მიზნობრიობით.

  • იძლევა თუ არა საქართველოს კანონმდებლობა სოციალური მეწარმეობისა და სოციალური საწარმოს განმარტებას?

    საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა არ იძლევა სოციალური მეწარმეობისა და სოციალური საწარმოს განმარტებას. ამისდა მიუხედავად, დაინტერესებულ პირებს შესაძლებლობა აქვთ კერძო სამართლის იურიდიული პირის დაფუძნებისა და დამკვიდრებული საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით, განახორციელონ სოციალური მეწარმეობა. 

  • რა სამართლებრივი ფორმით შეიძლება არსებობდეს სოციალური საწარმო?

    მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობა არ იცნობს სოციალური საწარმოს ცნებას, დასაშვებია სოციალური მეწარმეობის განხორციელება კანონმდებლობით ცნობილი რომელიმე კერძო სამართლის იურიდიული პირის დაფუძნების გზით. კერძოდ, სოციალური მეწარმეობა შეიძლება განხორციელდეს უშუალოდ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ბაზაზე, ან სამეწარმეო იურიდიული პირის დაფუძნების გზით. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს შეუძლია განახორციელოს სოციალური მეწარმეობა, მის მიერ ცალკე სამეწარმეო იურიდიული პირის დაფუძნების გზითაც.

  • რა სახის საქმიანობის განხორციელება შეუძლიათ კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს?

    კერძო სამართლის იურიდიულ პირს (სამეწარმეოს თუ არასამეწარმეოს) უფლება აქვს განახორციელოს ნებისმიერი საქმიანობა, რაც კანონით არ არის აკრძალული, მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ეს საქმიანობა მისი სადამფუძნებლო დოკუმენტებით გათვალისწინებული. თუმცა, არის განსაზღვრული საქმიანობის სახეები, რომელთა განხორციელებაც ნებართვის ან ლიცენზიის აღებას საჭიროებს. შესაბამისად, ასეთი საქმიანობის განხორციელებამდე აუცილებელია კანონმდებლობით გათვალისწინებული ლიცენზიის ან ნებართვის აღება (მაგალითად: კერძო მაუწყებლობის ლიცენზია; სააღმზრდელო საქმიანობის ლიცენზია; მშენებლობის ნებართვა; ადგილობრივი საქალაქო რეგულარული სამგზავრო გადაყვანის ნებართვა). გარდა ლიცენზიებისა და ნებართვებისა, კანონმდებლობა ითვალისწინებს შემთხვევებს, როცა განსაზღვრული სახის ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელებამდე, აუცილებელია ამ საქმიანობის რეგისტრაცია ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში. ამ შემთხვევაში ხდება არა ნებართვის მიღება, არამედ განსაზღვრული სახის საქმიანობების აღრიცხვა (მაგალითად: სურსათის, ცხოველური და მცენარეული პროდუქციის წარმოებასთან, გადამუშავებასთან და დისტრიბუციასთან დაკავშირებული საქმიანობა).

  • არასამეწარმეო იურიდიულ პირს რა მოცულობით შეუძლია განახორციელოს სოციალური სამეწარმეო საქმიანობა?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი იქმნება არასამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად, თუმცა ეს არ ზღუდავს მას განახორციელოს დამხმარე ხასიათის სამეწარმეო საქმიანობა, მით უფრო სამეწარმეო საქმიანობა რომელიც სოციალური მიზნობრიობით ხასიათდება. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი უფლებამოსილია ეწეოდეს დამხმარე ხასიათის სამეწარმეო საქმიანობას, რომლიდან მიღებული მოგებაც უნდა მოხმარდეს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის მიზნების რეალიზებას. ამასთან, ასეთი საქმიანობის შედეგად მიღებული მოგების განაწილება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დამფუძნებლებს, წევრებს, შემომწირველებს, აგრეთვე ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირებს შორის დაუშვებელია. 

    განსხვავებულია მდგომარეობა, თავისი არსით სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი სამეწარმეო იურიდიული პირების შემთხვევაში. ამ სამართლებრივი ფორმის იურიდიული პირები იქმნებიან სწორედაც სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად და მოქმედი კანონმდებლობა არ ადგენს შეზღუდვებს მიღებული მოგების განაწილების თვალსაზრისით. საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, სამეწარმეო იურიდიული პირის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის მიმართულებები და მისგან მიღებული მოგების გამოყენების საკითხები განისაზღვრება პარტნიორების მიერ. ამასთან, მიუხედავად იმისა რომ კანონმდებლობა არ ადგენს განსაკუთრებულ მოთხოვნებს სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი საწარმოებისთვის, მნიშვნელოვანია, რომ მოგების განაწილების საკითხებზე შეთანხმებისას, გათვალისწინებული იქნეს სოციალური მეწარმეობის თავისებურებები (მიღებული მოგების ძირითადი ნაწილის რეინვესტირება სოციალურ მეწარმეობაში, გადაწყვეტილების მიღებისას პარტნიორთა კონსესუსის მნიშვნელობა და სხვა).

  • არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეგისტრაცია, რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია

  • რა განსხვავებაა კავშირსა და ფონდს შორის?

    საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი იცნობს მხოლოდ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ერთიან ცნებას, შესაბამისად, არასამეწარმეო იურიდიული პირების კავშირის და ფონდის სამართლებრივ ფორმებად დაყოფა არ ხდება. თუმცა, არასამეწარმეო იურიდიული პირი შეიძლება იყოს, როგორც წევრობაზე დაფუძნებული, აგრეთვე არ იყოს დამოკიდებული წევრობაზე.

  • რომელი არასამეწარმეო სუბიექტების რეგისტრაცია ხდება მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრში?

    საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირთა რეესტრში რეგისტრაციას ექვემდებარება, საქართველოში დაფუძნებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირები, აგრეთვე უცხო ქვეყნის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფილიალი (წარმომადგენლობა) საქართველოში. აღსანიშნავია, რომ 2010 წლის 1 იანვრიდან, კანონში განხორციელებული ცვლილების მიხედვით, საქართველოში რეგისტრირებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფილიალი რეგისტრაციას არ ექვემდებარება.

  • რამდენი პირია საჭირო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დაფუძნებისთვის?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი შეიძლება დააფუძნოს ერთმა ან რამდენიმე პირმა, ეს შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური, ასევე იურიდიული პირი. ამასთან, დამფუძნებელი შეიძლება იყოს როგორც საქართველოს მოქალაქე ან/და საქართველოში რეგისტრირებული იურიდიული პირი, ისე უცხო ქვეყნის მოქალაქე ან/და უცხო ქვეყნის იურიდიული პირი.

  • რომელი ორგანო ახორცილებს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეგისტრაციას?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის, უცხო ქვეყნის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფილიალის (წარმომადგენლობის) რეგისტრაცია ხორციელდება მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში. არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრს აწარმოებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.

  • რა მონაცემებს უნდა შეიცავდეს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დამფუძნებელთა/წევრთა შეთანხმება?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დამფუძნებელთა/წევრთა შეთანხმება/წესდება უნდა შეიცავდეს შემდეგ მონაცემებს: 

    1. იურიდიული პირის სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა; 
    2. მონაცემები იურიდიული პირის ადგილსამყოფელის (იურიდიული მისამართის) შესახებ; 
    3. იურიდიული პირის საქმიანობის მიზანი; 
    4. მონაცემები იურიდიული პირის დამფუძნებლის (დამფუძნებლების) შესახებ (ფიზიკური პირის შემთხვევაში – სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი (რიცხვი, თვე, წელი), საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი, ხოლო იურიდიული პირის შემთხვევაში – სრული სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, რეგისტრაციის რეკვიზიტები, წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი (პირები)); თითოეული დამფუძნებლის შესახებ მონაცემები შეიტანება ცალ-ცალკე; 
    5. მონაცემები იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ორგანოს (ორგანოების) შესახებ. იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ორგანოს (ხელმძღვანელი პირის) შექმნის (არჩევის) წესი და უფლებამოსილების ვადა. იურიდიული პირის ხელმძღვანელი ორგანოს (ხელმძღვანელი პირის) მიერ გადაწყვეტილების მიღების წესი და პროცედურა; 
    6. მონაცემები იურიდიული პირის ხელმძღვანელი პირის შესახებ (სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი (რიცხვი, თვე, წელი), საცხოვრებელი ადგილის მისამართი, პირადი ნომერი); 
    7. იურიდიული პირის წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი (პირები), მისი (მათი) არჩევის წესი და უფლებამოსილების ვადა; 
    8. მონაცემები წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის (პირების) შესახებ (სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი (რიცხვი, თვე, წელი), დაბადების ადგილი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი, პირადი ნომერი); 
    9. არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის წევრად მიღების, წევრობიდან გასვლისა და გარიცხვის წესი, თუ იგი წევრობაზე დაფუძნებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირია; 
    10. რეორგანიზაციისა და ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს (პირის) დასახელება, გადაწყვეტილების მიღების წესი და პროცედურა; 
    11. ელექტრონული ფოსტის მისამართი და საწარმოს იურიდიული მისამართისგან განსხვავებული მისამართი, რომლებზე მიღებული გზავნილიც ჩაბარებულად ჩაითვლება. 
    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დაფუძნების/დაარსების და რეგისტრაციის წესები განისაზღვრება „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით”, „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით, „შემოქმედ მუშაკთა და შემოქმედებითი კავშირების შესახებ" საქართველოს კანონითა და „პროფესიული კავშირების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონით.

  • რა დოკუმენტებია საჭირო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეგისტრაციისთვის?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პორის პირველადი რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა წარედგინოს შემდეგი დოკუმენტები: 

    1. განცხადება (აღნიშნული ივსება მარეგისტრირებელი ორგანოს თანამშრომლის მიერ); 
    2. დამფუძნებელთა/წევრთა მიერ ხელმოწერილი და სათანადო წესით დამოწმებული სარეგისტრაციო განაცხადი (წესდება/პარტნიორთა შეთანხმება). მისი დამოწმება შეიძლება მოხდეს სანოტარო წესით, ან დამფუძნებელთა/წევრთა მიერ მისი ხელმოწერა შეიძლება მოხდეს მარეგისტრირებელ ორგანოში; 
    3. დაინტერესებული პირის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, თუ რეგისტრაცია ხდება წარმომადგენლის მეშვეობით, ასეთ შემთხვევაში დამატებით უნდა იქნეს წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; 
    4. უძრავი ნივთის მესაკუთრის სათანადო ფორმით შედგენილი თანხმობა ან უძრავ ნივთზე დაინტერესებული პირის სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით შედგენილი დოკუმენტი; 
    5. ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის დანიშვნის შესახებ ნების გამომხატველი დოკუმენტი; 
    6. სარეგისტრაციო მომსახურების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. 

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დაფუძნების/დაარსების და რეგისტრაციის წესები განისაზღვრება „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით”, „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით, „შემოქმედ მუშაკთა და შემოქმედებითი კავშირების შესახებ" საქართველოს კანონითა და „პროფესიული კავშირების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონით.

  • რა შემთხვევაში არის აუცილებელი არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ცვლილებების რეგისტრაცია და რა დოკუმენტების წარდგენა არის აუცილებელი?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის მიერ განხორციელებული ცვლილებები, რომლებიც იწვევს მათ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციაში ცვლილებებს, საჭიროებს რეგისტრაციას. ცვლილება განხორციელებულად ითვლება მეწარმეთა და არასამეწარმეო პირების რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. ცვლილებების რეგისტრაციისთვის წარსადგენი დოკუმენტები დამოკიდებულია იმაზე თუ რა სახის ცვლილებები შედის იურიდიულ პირში. არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ცვლილებების რეგისტრაციის დროს წარდგენილი უნდა იქნეს: 

    1. განცხადება (აღნიშნული ივსება მარეგისტრირებელი ორგანოს თანამშრომლის მიერ); 
    2. მოთხოვნილ ცვლილებასთან დაკავშირებით უფლებამოსილი პირის/ორგანოს სათანადო წესით მიღებული და დამოწმებული გადაწყვეტილება/შეთანხმება; 
    3. დაინტერესებული პირის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, თუ რეგისტრაცია ხდება წარმომადგენლის მეშვეობით, ასეთ შემთხვევაში დამატებით უნდა იქნეს წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; 
    4. თუ ცვლილება ეხება იურიდიული პირის რეგისტრირებული იურიდიული მისამართის შეცვლას, წარდგენილი უნდა იქნეს უძრავი ნივთის მესაკუთრის სათანადო ფორმით შედგენილი თანხმობა ან უძრავ ნივთზე დაინტერესებული პირის სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით შედგენილი დოკუმენტი; 
    5. თუ ცვლილება ეხება ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის შეცვლას, წარდგენილი უნდა იქნეს დანიშვნის შესახებ ნების გამომხატველი დოკუმენტი; 
    6. სარეგისტრაციო მომსახურების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

  • რა ვადები და მომსახურების საფასური არის დადგენილი არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეგისტრაციის ან ცვლილებების რეგისტრაციისთვის?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეგისტრაციის/ცვლილებების რეგისტრაციის ზოგადი ვადა არის 1 სამუშაო დღე, ხოლო საფასური შეადგენს 100 ლარს. ვადის ათვლა იწყება განცხადების შეტანის მომდევნო დღეს და მთავრდება ვადის ბოლო დღის გასვლასთან ერთად. თუ ვადის ბოლო დღე ემთხვევა უქმე ან დასვენების დღეებს, ვადის ბოლო დღეს წარმოადგენს მომდევნო სამუშაო დღე. დაჩქარებული მომსახურების გადახდის შემთხვევაში რეგისტრაცია/ცვლილებების რეგისტრაცია ხდება განცხადების შეტანის დღეს და მომსახურების საფასური შეადგენს 200 ლარს. დაჩქარებული მომსახურების შემთხვევაში ვადის ათვლა იწყება განცხადების რეგისტრაციისთანავე და სრულდება ამ დღის გასვლასთან ერთად. 

    მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეგისტრირებულ მონაცემებში სუბიექტის ელექტრონული ფოსტის მისამართის, ტელეფონის ნომრისა და იურიდიული მისამართისაგან განსხვავებული მისამართის რეგისტრაციის, ასევე რეგისტრირებული მონაცემის ცვლილების ან შეწყვეტის რეგისტრაცია ხდება 1 სამუშაო დღის ვადაში, ხოლო მისი საფასური შეადგენს 20 ლარს. ამასთან, დაჩქარებული მომსახურების მოთხოვნისას ამ ცვლილებების რეგისტრაცია ხდება განცხადების შეტანის დღეს და საფასური შეადგენს 50 ლარს.

  • ვინ იღებს გადაწყვეტილებას არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაციის და ლიკვიდაციის შესახებ?

    არასამეწარმეო იურიდიული პირის სადამფუძნებლო დოკუმენტაციით (დამფუძნებელთა შეთანხმება/წესდება) უნდა განისაზღვროს ის ორგანო ან პირი რომელიც უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის შესახებ. ამასთან, რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი ორგანოს განსაზღვრა დამოკიდებულია კონკრეტული იურიდიული პირის მოწყობის თავისებურებებზე (მაგ: წევრთა კრება, გამგეობა და სხვა).

  • რეორგანიზაციის რომელი სახის გამოყენება არის დასაშვები არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის შემთხვევაში?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაცია შეიძლება მოხდეს გაყოფის (დაყოფა, გამოყოფა) ან შერწყმის (გაერთიანება, მიერთება) სახით. რაც შეეხება გარდაქმნას ანუ სამართლებრივი ფორმის შეცვლას, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმის შეცვლა დაუშვებელია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სამართლებრივი ფორმის შეცვლით იგი საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად გარდაიქმნება. შესაბამისად, დაუშვებელია არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის გარდაქმნა სამეწარმეო იურიდიულ პირად. 

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაციის და ლიკვიდაციის თავისებურებები განისაზღვრება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით. ამასთან, გამოიყენება „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით გათვალისწინებული წესები და პროცედურები.

  • ვინ შეიძლება იყვნენ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდატორები როდესაც ლიკვიდაცია ხდება თავად იურიდიული პირის გადაწყვეტილებით?

    თუ არასამეწარმეო იურიდიული პირის ლიკვიდაცია ხდება თავად იურიდიული პირის გადაწყვეტილებით, არასამეწარმეო იურიდიული პირის ლიკვიდატორებად, ინიშნებიან სადამფუძნებლო დოკუმენტაციით განსაზღვრული პირები ან სადამფუძნებლო დოკუმენტაციით განსაზღვრული ორგანოს/პირის მიერ განსაზღვრული პირი/პირები.

  • როდიდან ითვლება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაციის და ლიკვიდაციის პროცესი დაწყებულად?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის პროცესი დაწყებულად ითვლება, უფლებამოსილი ორგანოს/პირის მიერ ამ პროცესის დაწყების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან.

  • დასაშვებია თუ არა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას მისი ქონების გასხვისება?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაცია ხდება „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით დადგენილი წესებით. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ადგენს დამატებით მოთხოვნებს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებით. კერძოდ, ლიკვიდაციისას არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ქონების გასხვისება შესაძლებელია, თუ: ა) გასხვისება ხელს უწყობს მის მიერ დასახული მიზნების მიღწევას; ბ) გასხვისება ემსახურება საქველმოქმედო მიზნებს; გ) ქონება გადაეცემა სხვა არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს.

  • როგორ ხდება არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შემდეგ დარჩენილი ქონების განაწილება?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შედეგად დარჩენილი ქონების მიღებაზე უფლებამოსილ პირს რეგისტრაციისას განსაზღვრავენ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დამფუძნებლები/წევრები. თუ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის დამფუძნებლებმა/წევრებმა არ განსაზღვრეს მისი ლიკვიდაციის შედეგად დარჩენილი ქონების მიღებაზე უფლებამოსილი პირი, სასამართლო არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შედეგად დარჩენილ ქონებას გადასცემს ერთ ან რამდენიმე არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს, რომლებსაც აქვთ იგივე ან მსგავსი მიზნები, როგორებიც ლიკვიდირებულ არასამეწარმეო იურიდიულ პირს. თუ ასეთი იურიდიული პირი (პირები) არ არსებობს ან ასეთი იურიდიული პირის (პირების) გამოვლენა შეუძლებელია, შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება ამ ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის შესახებ. სასამართლომ აღნიშნული ქონება შეიძლება გაანაწილოს ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების რეგისტრაციიდან 6 თვის შემდეგ.

  • დასაშვებია თუ არა არასამეწარმეო იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შედეგად დარჩენილი ქონების განაწილება მის დამფუძნებლებს/წევრებს შორის?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შედეგად დარჩენილი ქონების განაწილება მის დამფუძნებლებს/წევრებს, ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირებს შორის აკრძალულია.

  • სამეწარმეო იურიდიული პირის რეგისტრაცია, რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია

  • რა სამართლებრივი ფორმის სამეწარმეო იურიდიულ პირებს იცნობს საქართველოს კანონმდებლობა და რომელი უფრო მიესადაგება სოციალურ მეწარმეობას?

    სამეწარმეო იურიდიული პირების სამართლებრივ ფორმებს განსაზღვრავს „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონი, რომელიც იცნობს შემდეგი ფორმის სამეწარმეო იურიდიულ პირებს: შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება; სააქციო საზოგადოება; კოოპერატივი; სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება; კომანდიტური საზოგადოება. თითოეული სამართლებრივი ფორმის საწარმო ერთმანეთისგან განსხვავდება შინაარსით, მოწყობით, მართვის და პასუხისმგებლობის თავისებურებებით. 

    საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელ სპეციფიკურ სამეწარმეო სუბიექტს. თუმცა, მნიშვნელოვანია, რომ დამფუძნებლებმა სამართლებრივი ფორმის შერჩევისას მხედველობაში მიიღონ რიგი ფაქტორებისა, მათ შორის რომელი სამართლებრივი ფორმის საწარმო უფრო მიესადაგება განსახორციელებელი სამეწარმეო საქმიანობის მოცულობას, თავისებურებებს და შესაძლებლობებს. ამავდროულად, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული სოციალური სამეწარმეო მიზნობრიობა, რომელიც თავისი არსით, დემოკრატიული მართვის უფრო მაღალ ხარისხს და სოციალური მეწარმეობის მიზნობრიობით რეინვესტირების მნიშვნელობას გულისხმობს.

  • რა ძირითადი თავისებურებები ახასიათებს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას?

    შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საწარმო, რომელშიც კაპიტალი დაყოფილია წილებად და რომლის პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით. 

    შპს შეიძლება დააფუძნოს ერთმა პირმაც, გარდა ამისა შეიძლება თავდაპირველად რამდენიმე პარტნიორი იყოს და შემდეგ ყველა წილი ერთი პარტნიორის საკუთრებაში გადავიდეს. შპს-ში კაპიტალი დაყოფილია წილებად, რომელიც არის მიმოქცევადი უფლება და ექვემდებარება განკარგვას. კაპიტალი შეიძლება განისაზღვროს ნებისმიერი ოდენობით, ხოლო შენატანი შეიძლება განხორციელდეს ნებისმიერი ფორმით (ფულით, ქონებით, სამუშაოს ან მომსახურების გაწევით). 
    შპს-ში მოგების დივიდენდის სახით გაცემის საკითხი უნდა დარეგულირდეს წესდებით. ამასთან, დივიდენდი შეიძლება გაიცეს წლიური ან/და შუალედური მოგების შედეგების მიხედვით. პარტნიორის მიერ წილის გაყიდვისას, სხვა პარტნიორებს თავისი წილის პროპორციულად აქვთ წილის უპირატესი შესყიდვის უფლება, თუ წესდება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. თუ წესდება შეზღუდვას არ ითვალისწინებს, პარტნიორს უფლება აქვს გაასხვისოს ან დატვირთოს (დააგირავოს) წილი საზოგადოების კაპიტალში. წილზე მემკვიდრეობის უფლება შეუზღუდავად გადადის.

  • როგორ განისაზღვრება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მმართველობითი სისტემა?

    შპს-ში მმართველობითი/ხელმძღვანელობითი სისტემა განისაზღვრება წესდებით, ხოლო მინიმალური სისტემა „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით. მოქმედებს პრინციპი, თუ კანონი სხვას არ ითვალისწინებს, უფლებამოსილებები და განხორციელების წესები განისაზღვრება წესდებით. ზოგადი წესის მიხედვით, შპს-ში პარტნიორთა ხმის უფლება განისაზღვრება მისი წილის პროპორციულად, თუმცა წესდებით შეიძლება განისაზღვროს, რომ ხმის უფლება ან/და მოგების/ზარალის განაწილება არ არის მათი წილის პროპორციული.

  • რა ძირითადი თავისებურებები ახასიათებს სააქციო საზოგადოებას?

    სააქციო საზოგადოება არის საწარმო, რომლის კაპიტალი დაყოფილია წესდებით განსაზღვრული კლასისა და რაოდენობის აქციებად. აქცია არის არამატერიალიზებული სახელობითი ფასიანი ქაღალდი, რომელიც ადასტურებს სააქციო საზოგადოების ვალდებულებებს პარტნიორის (აქციონერის) მიმართ და აქციონერის უფლებებს სააქციო საზოგადოებაში. კაპიტალი შეიძლება განისაზღვროს ნებისმიერი ოდენობით. სააქციო საზოგადოების პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით. 

    სს შეიძლება დააფუძნოს ერთმა ან/და რამდენიმე პირმა, გარდა ამისა შეიძლება თავდაპირველად რამდენიმე პარტნიორი იყოს და შემდეგ ყველა აქცია ერთი პირის საკუთრებაში გადავიდეს. სააქციო საზოგადოების აქციონერი პასუხს არ აგებს სააქციო საზოგადოების ვალდებულებებისათვის. სააქციო საზოგადოების დაფუძნებისას კაპიტალი შეიძლება განისაზღვროს ნებისმიერი ოდენობით. სს-ის აქციათა კლასები განისაზღვრება წესდებით. თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული აქციები შეიძლება იყოს ჩვეულებრივი (უზრუნველყოფს ერთი ხმის უფლებას აქციონერთა საერთო კრებაზე) და პრივილეგირებული (არ იძლევა ხმის უფლებას, თუმცა აქციონერს ეძლევა დივიდენდის მიღების უფლება). ამ კლასის აქციებთან დაკავშირებული უფლებები შეიძლება წესდებით სხვანაირად განისაზღვროს. 
    მოგების დივიდენდის სახით გაცემის საკითხი უნდა დარეგულირდეს წესდებით. ამასთან, დივიდენდი შეიძლება გაიცეს წლიური ან/და შუალედური მოგების შედეგების მიხედვით. ახალი აქციების გამოშვების შემთხვევაში, აქციონერებს საკუთარი წილის პროპორციულად აქვთ ახალი აქციების უპირატესი შესყიდვის უფლება. გარდა ამისა, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და წესით, აქციონერს უფლება აქვს საზოგადოებას მოსთხოვოს მისი აქციების გამოსყიდვა. 95%-ზე მეტი ხმის მქონე აქციონერს უფლება აქვს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოისყიდოს სხვა აქციონერების აქციები.

  • როგორ განისაზღვრება სააქციო საზოგადოების მმართველობითი სისტემა?

    სს-ში მმართველობითი/ხელმძღვანელობითი სისტემა განისაზღვრება წესდებით, ხოლო მინიმალური სისტემა „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით. მათი უფლებამოსილებები განისაზღვრება კანონით, წესდებით და ხელშეკრულებით. კანონში არის ნორმები, რომელიც ზღუდავს დომინანტი აქციონერის მიერ უფლებების ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობას.

  • რა ძირითადი თავისებურებები ახასიათებს კოოპერატივს?

    კოოპერატივი არის წევრთა შრომით საქმიანობაზე დაფუძნებული ან წევრთა მეურნეობის განვითარებისა და შემოსავლის გადიდების მიზნით შექმნილი საწარმო, რომლის ამოცანაა წევრთა ინტერესების დაკმაყოფილება და იგი მიმართული არ არის უპირატესად მოგების მიღებაზე. კოოპერატივი თავისი ვალდებულებების გამო კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებს მხოლოდ თავისი ქონებით. 

    „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონი განსაზღვრავს, თუ რა მიეკუთვნება კოოპერატივებს და რა სახის კოოპერატივი შეიძლება არსებობდეს (ნედლეულის მოპოვების კოოპერატივები; სასოფლო-სამეურნეო და სარეწაო პროდუქციის ერთობლივი გასაღების კოოპერატივი და სხვა). ამასთან, განსაზღვრული კატეგორიის კოოპერატივების სტატუსის მოპოვების და საქმიანობის თავისებურებები განისაზღვრება სხვა სპეციალური საკანონმდებლო აქტებით (მაგ: სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის შესახებ" საქართველოს კანონი). 
    „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ზოგადი წესის მიხედვით, კოოპერატივს უნდა ჰყავდეს რამდენიმე წევრი. კოოპერატივის წევრებს აქვთ პაის შეტანის ვალდებულება, რომლის მინიმალურ ოდენობა განისაზღვრება წესდებით. ამასთან, კოოპერატივის ერთ წევრს შეიძლება ჰქონდეს ერთზე მეტი პაი - რამდენიმე პაი. შენატანი შეიძლება განხორციელდეს როგორც ფულადი ფორმით, ისე ქონების სახით, ან სამუშაოს ან მომსახურების სახით. მოგების განაწილება ხდება წევრთა მიერ შეტანილი შენატანის/პაის პროპორციულად. თუმცა წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს მოგების მთლიანად ან ნაწილობრივ რეზერვში დარიცხვის აუცილებლობას. 
    კოოპერატივის წევრს აქვს კოოპერატივიდან გასვლის უფლება ამგვარი განცხადების გაკეთების გზით, ხოლო გასვლის წესები და პროცედურები დგინდება წესდებით. კოოპერატივის წევრს უფლება აქვს პაი გადასცეს სხვას, თუ წესდებით შეზღუდვა არ არის დადგენილი.

  • როგორ განისაზღვრება კოოპერატივის მმართველობითი სისტემა?

    კოოპერატივში მმართველობითი/ხელმძღვანელობითი სისტემა განისაზღვრება წესდებით, ხოლო მინიმალური სისტემა „მეწარმეთა შესახებ" კანონით. ამ კანონით დადგენილი ზოგადი წესის მიხედვით, მართვის ორგანოთა უფლებამოსილებები, გადაწყვეტილების მიღების წესები და გარკვეული საკითხები უნდა მოწესრიგდეს წესდებით. თუმცა არის რიგი საკითხებისა რომელიც იმპერატიულად არის რეგულირებული კანონითვე. თუ კანონი ან წესდება სხვას არ ითვალისწინებს, თითო წევრს აქვს თითო ხმა, ხოლო გადაწყვეტილებები მიიღება ხმების უმრავლესობით.

  • რა მონაცემებს უნდა შეიცავდეს საწარმოს სარეგისტრაციო განაცხადი (პარტნიორთა შეთანხმება/წესდება)?

    ზოგადი წესის მიხედვით, საწარმოს სამართლებრივი ფორმის გათვალისწინებით, საწარმოს რეგისტრაციის შესახებ პარტნიორთა მიერ ხელმოწერილი სარეგისტრაციო განაცხადი (პარტნიორთა შეთანხმება/წესდება) უნდა შეიცავდეს შემდეგ მონაცემებს: 

    1. საწარმოს სახელწოდება/საფირმო სახელწოდება; 
    2. საწარმოს სამართლებრივი ფორმა; 
    3. საწარმოს იურიდიული მისამართი; 
    4. საწარმოს პარტნიორის (პარტნიორების) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი, ხოლო თუ პარტნიორი იურიდიული პირია – მისი საფირმო სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, იურიდიული მისამართი, რეგისტრაციის თარიღი, საიდენტიფიკაციო ნომერი და მონაცემები მისი წარმომადგენლების შესახებ; 
    5. საწარმოს მმართველობის ორგანო, გადაწყვეტილების მიღების წესი, ხოლო შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან კომანდიტური საზოგადოების შემთხვევაში – მონაცემები პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობის შესახებ. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კომანდიტური საზოგადოების პარტნიორთა წილები გამოხატული უნდა იყოს წილადი რიცხვებით/პროცენტებში და მათი ჯამი უნდა შეადგენდეს 1 მთელს; 
    6. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კომანდიტური საზოგადოების პარტნიორთა წილის მმართველის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი; 
    7. კომანდიტური საზოგადოების შემთხვევაში – რომელი პარტნიორია შეზღუდული და რომელი – სრული; 
    8. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან კომანდიტური საზოგადოების შემთხვევაში – პარტნიორთა წილებზე საკუთრების უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებული ვალდებულებები; 
    9. საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის (პირების) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი, ასევე უფლებამოსილების ვადა; 
    10. პროკურისტის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი; 
    11. თუ საწარმოს წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი რამდენიმე პირი ჰყავს – ისინი ერთად წარმოადგენენ საწარმოს თუ ცალ-ცალკე; 
    12. სარეგისტრაციო განაცხადის ცვლილების რეგისტრაციაზე უფლებამოსილი ფიზიკური პირის შემთხვევაში – სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი, ხოლო თუ სარეგისტრაციო განაცხადის ცვლილების რეგისტრაციაზე უფლებამოსილი პირი იურიდიული პირია, – მისი საფირმო სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, იურიდიული მისამართი, რეგისტრაციის თარიღი, საიდენტიფიკაციო ნომერი და მონაცემები მისი წარმომადგენლების შესახებ; 
    13. ელექტრონული ფოსტის მისამართი და საწარმოს იურიდიული მისამართისგან განსხვავებული მისამართი, რომლებზე მიღებული გზავნილიც ჩაბარებულად ჩაითვლება.

  • რა დოკუმენტები არის წარსადგენი საწარმოს რეგისტრაციისთვის?

    საწარმოს პირველადი რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა წარედგინოს შემდეგი დოკუმენტები: 

    1. განცხადება (აღნიშნული ივსება მარეგისტრირებელი ორგანოს თანამშრომლის მიერ); 
    2. საწარმოს ყველა პარტნიორის მიერ ხელმოწერილი და სათანადო წესით დამოწმებული სარეგისტრაციო განაცხადი (წესდება/პარტნიორთა შეთანხმება). სარეგისტრაციო განაცხადის დამოწმება შეიძლება მოხდეს სანოტარო წესით, ან პარტნიორთა მიერ მისი ხელმოწერა შეიძლება მოხდეს მარეგისტრირებელ ორგანოში; 
    3. დაინტერესებული პირის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, თუ რეგისტრაცია ხდება წარმომადგენლის მეშვეობით, ასეთ შემთხვევაში დამატებით უნდა იქნეს წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; 
    4. უძრავი ნივთის მესაკუთრის სათანადო ფორმით შედგენილი თანხმობა ან უძრავ ნივთზე დაინტერესებული პირის სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით შედგენილი დოკუმენტი;
    5. ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის დანიშვნის შესახებ ნების გამომხატველი დოკუმენტი; 
    6. სარეგისტრაციო მომსახურების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

  • რა დოკუმენტები არის წარსადგენი საწარმოს ცვლილებების რეგისტრაციისთვის?

    ცვლილებების რეგისტრაციისთვის წარსადგენი დოკუმენტები დამოკიდებულია იმაზე თუ რა სახის ცვლილებები შედის საწარმოში. საწარმოს ცვლილებების რეგისტრაციის დროს წარდგენილი უნდა იქნეს: 

    1. განცხადება (აღნიშნული ივსება მარეგისტრირებელი ორგანოს თანამშრომლის მიერ); 
    2. მოთხოვნილ ცვლილებასთან დაკავშირებით უფლებამოსილი პირის/ორგანოს სათანადო წესით მიღებული და დამოწმებული გადაწყვეტილება ან უფლებამოსილი პირის (პირების) მიერ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით შედგენილი გარიგება; 
    3. დაინტერესებული პირის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, თუ რეგისტრაცია ხდება წარმომადგენლის მეშვეობით, ასეთ შემთხვევაში დამატებით უნდა იქნეს წარდგენილი სათანადო წესით დამოწმებული წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; 
    4. თუ ცვლილება ეხება საწარმოს რეგისტრირებული იურიდიული მისამართის შეცვლას, წარდგენილი უნდა იქნეს უძრავი ნივთის მესაკუთრის სათანადო ფორმით შედგენილი თანხმობა ან უძრავ ნივთზე დაინტერესებული პირის სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით შედგენილი დოკუმენტი; 
    5. თუ ცვლილება ეხება ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის შეცვლას, წარდგენილი უნდა იქნეს დანიშვნის შესახებ ნების გამომხატველი დოკუმენტი; 
    6. სარეგისტრაციო მომსახურების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

  • საჭიროებს თუ არა რეგისტრაციას საქართველოში რეგისტრირებული საწარმოს ფილიალი

    საწარმოს შეუძლია დააარსოს ფილიალი, რომელიც არ არის იურიდიული პირი. საქართველოში რეგისტრირებული საწარმოს ფილიალი რეგისტრაციას არ ექვემდებარება. თუმცა, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირთა რეესტრში რეგისტრაციას ექვემდებარება უცხო ქვეყნის საწარმოს საქართველოში დაარსებული ფილიალი.

  • რა ვადები და მომსახურების საფასურია დადგენილი საწარმოს/უცხოური საწარმოს ფილიალის რეგისტრაციისთვის?

    საწარმოს ან/და უცხოური საწარმოს ფილიალის რეგისტრაციის, რეგისტრირებულ მონაცემების ცვლილებების რეგისტრაციის და მისი შეწყვეტის რეგისტრაციის ზოგადი ვადა არის 1 სამუშაო დღე, ხოლო საფასური შეადგენს 100 ლარს. ვადის ათვლა იწყება განცხადების შეტანის მომდევნო დღეს და მთავრდება ვადის ბოლო დღის გასვლასთან ერთად. თუ ვადის ბოლო დღე ემთხვევა უქმე ან დასვენების დღეებს, ვადის ბოლო დღეს წარმოადგენს მომდევნო სამუშაო დღე. დაჩქარებული მომსახურების საფასურის გადახდის შემთხვევაში რეგისტრაცია ხდება განცხადების შეტანის დღეს და მომსახურების საფასური შეადგენს 200 ლარს. დაჩქარებული მომსახურების შემთხვევაში ვადის ათვლა იწყება განცხადების რეგისტრაციისთანავე და სრულდება ამ დღის გასვლასთან ერთად.

    მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეგისტრირებულ მონაცემებში სუბიექტის ელექტრონული ფოსტის მისამართის, ტელეფონის ნომრისა და იურიდიული მისამართისაგან განსხვავებული მისამართის რეგისტრაციის, ასევე რეგისტრირებული მონაცემის ცვლილების ან შეწყვეტის რეგისტრაცია ხდება 1 სამუშაო დღის ვადაში, ხოლო მისი საფასური შეადგენს 20 ლარს. ამასთან, დაჩქარებული მომსახურების მოთხოვნისას ამ ცვლილებების რეგისტრაცია ხდება განცხადების შეტანის დღეს და საფასური შეადგენს 50 ლარს.

  • გრანტების რეგულირება

  • რა არის გრანტი?

    გრანტი არის გრანტის გამცემის (დონორის) მიერ გრანტის მიმღებისათვის უსასყიდლოდ გადაცემული მიზნობრივი სახსრები ფულადი ან ნატურალური ფორმით, რომლებიც გამოიყენება კონკრეტული ჰუმანური, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, ჯანმრთელობის დაცვის, კულტურული, სპორტული, ეკოლოგიური, სასოფლო-სამეურნეო განვითარებისა და სოციალური პროექტების, აგრეთვე სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროგრამების განხორციელებისათვის. გრანტად ითვლება ასევე „ინოვაციების შესახებ" საქართველოს კანონით განსაზღვრული ინოვაციური საქმიანობის განსახორციელებლად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ გაცემული გრანტი. 

    გრანტად არ ჩაითვლება პოლიტიკური მიზნების მისაღწევად გაცემული სახსრები. ზოგადი წესის მიხედვით, გრანტად ასევე არ ჩაითვლება სამეწარმეო მიზნის მისაღწევად გაცემული სახსრები. თუმცა კანონი ითვალისწინებს გამონაკლისებსაც, როცა გრანტის გაცემა შეიძლება მოხდეს სამეწარმეო მიზნების მისაღწევად ან/და მეწარმე სუბიექტზე.

  • შესაძლებელია თუ არა გრანტის გაცემა სამეწარმეო მიზნებისთვის ან/და სოციალური მეწარმეობისთვის?

    „გრანტების შესახებ" საქართველოს კანონით დადგენილი ზოგადი პრინციპის მიხედვით, გრანტად არ ითვლება სამეწარმეო მიზნების მისაღწევად და მეწარმე სუბიექტებზე გაცემული სახსრები. თუმცა, კანონი ითვალისწინებს გამონაკლის შემთხვევებს, როცა სამეწარმეო მიზნებისთვის ან/და მეწარმე სუბიექტებზე დასაშვებია გრანტის გაცემა, კერძოდ გრანტად ითვლება: 

    • „ინოვაციების შესახებ" საქართველოს კანონით განსაზღვრული ინოვაციური საქმიანობის განსახორციელებლად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ გაცემული სახსრები; 
    • იმ კოოპერატივზე გაცემული სახსრები, რომელთაც „სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად მინიჭებული აქვთ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის სტატუსი; 
    • გარდამავალი ეტაპისთვის, სახელმწიფო პროგრამის „აწარმოე საქართველოში" მიკრო და მცირე მეწარმეობის ნაწილის ფარგლებში მეწარმე სუბიექტზე/მეწარმე სუბიექტთა ჯგუფზე გაცემული სახსრები, საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილების მოქმედების ვადის განმავლობაში (საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 30 მაისის N365 დადგენილებით დამტკიცებული პროგრამა); 
    • სახსრები გაცემული აკრედიტებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაზე, ისიც მისი საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით და „გრანტების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით გათვალისწინებული მიმართულებით/პროექტების განსახორციელებლად. 

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის მიერ სოციალური მეწარმეობის მიმართულებით გრანტის მიღება დასაშვებია, „გრანტების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირობების გათვალისწინებით, რაც გულისხმობს - მიზნობრივი სახსრების გამოყენებას კონკრეტული ჰუმანური, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, ჯანმრთელობის დაცვის, კულტურული, სპორტული, ეკოლოგიური, სასოფლო-სამეურნეო განვითარებისა და სოციალური პროექტების, აგრეთვე სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროგრამების განხორციელებისათვის.

  • ვინ შეიძლება იყოს გრანტის გამცემი?

    გრანტის გამცემი ანუ დონორი შეიძლება იყოს: 

    • საერთაშორისო საქველმოქმედო ორგანიზაცია;
    • საერთაშორისო ჰუმანიტარული და სხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაცია (მათ შორის, საერთაშორისო სპორტული ასოციაცია, ფედერაცია და კომიტეტი); 
    • საერთაშორისო საფინანსო-საკრედიტო ინსტიტუტი; 
    • უცხო ქვეყნის მთავრობა ან მისი წარმომადგენლობა; 
    • უცხოეთის სამეწარმეო იურიდიული პირი (მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ გრანტის მიმღები არის საქართველოს სახელმწიფო ან საქართველოს მთავრობა); 
    • უცხოეთის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი; 
    • საქართველოს ის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, რომლის ძირითადი საწესდებო მიზანია ქონების დაგროვება საქველმოქმედო, სოციალური, კულტურული, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი ან საზოგადოებრივად სასარგებლო სხვა საქმიანობის ხელშეწყობისათვის; 
    • საქართველოს სამინისტრო; საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი; 
    • აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების სამინისტროები; 
    • კანონით პირდაპირ განსაზღვრული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი; 
    • საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომლის წესდების/დებულების მიზანი შეესაბამება „გრანტების შესახებ" საქართველოს კანონით განსაზღვრულ რომელიმე მიზნობრივ მიმართულებას.

  • რომელ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს გააჩნია გრანტის გაცემის უფლება?

    გრანტის გაცემის უფლება გააჩნია შესაბამისი კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს ან/და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ საჯარო სამართლის იურიდიული პირს, რომლის წესდების/დებულების მიზანი ემთხვევა „გრანტების შესახებ" საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ რომელიმე მიზნობრივ მიმართულებას. ასეთი მიზნობრივი მიმართულებებია: 

    • განათლების სფეროში სწავლა-სწავლების ხარისხის გასაუმჯობესებლად გრანტების გაცემა, აგრეთვე სწავლასთან დაკავშირებული ხარჯების დასაფინანსებლად გრანტების გაცემა; 
    • სამეცნიერო გრანტების გაცემა; 
    • ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ და მაღალმთიან რეგიონებში მცხოვრები მოქალაქეების ინტეგრაციის ხელშეწყობისთვის გრანტების გაცემა; 
    • ახალგაზრდული და საზოგადოებრივი პროექტების დასაფინანსებლად გრანტების გაცემა; 
    • დასაქმების ხელშეწყობისთვის გრანტების გაცემა; 
    • იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებისადმი დაქვემდებარებულ ოჯახთა (ეკომიგრანტთა) სოციალურ-ეკონომიკური ინტეგრაციის მიზნით მათთვის საარსებო წყაროების ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად გრანტების გაცემა; 
    • საქართველოში საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში თავშესაფრის მაძიებელ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის მიზნით გრანტების გაცემა; 
    • საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარების უზრუნველსაყოფად გრანტების გაცემა; 
    • საქართველოში განხორციელებული რეფორმებისა და ინოვაციების პოპულარიზაცია და საერთაშორისო საზოგადოებაში მათი დამკვიდრების ხელშეწყობა; 
    • საქართველოს პარტნიორი ქვეყნების მთავრობებისთვის განათლების, ჯანმრთელობის დაცვის, სოციალური უზრუნველყოფისა და მდგრადი განვითარების სფეროებში, ბუნებრივი და ადამიანის ზემოქმედებით გამოწვეული კატასტროფების შედეგების აღმოფხვრაში დახმარების გაწევა; 
    • სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების მიმართ სახელმწიფო ხელშემწყობი ღონისძიებების განხორციელება.

  • ვინ შეიძლება იყოს გრანტის მიმღები?

    „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, გრანტის მიმღები შეიძლება იყოს:

    • საქართველოს სახელმწიფო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ უფლებამოსილი ორგანოს (ორგანიზაციის) სახით;
    • საქართველოს მთავრობა საქართველოს მთავრობის მიერ უფლებამოსილი ორგანოს სახით;
    • საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ან ავტონომიური რესპუბლიკის ორგანო ან მუნიციპალიტეტი;
    • საქართველოს რეზიდენტი ან არარეზიდენტი არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, მისი წარმომადგენლობა, ფილიალი, განყოფილება;
    • საჯარო სამართლის იურიდიული პირი;
    • საქართველოს მოქალაქე;
    • პირადობის ნეიტრალური მოწმობის ან ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მქონე პირი;
    • უცხო ქვეყნის მოქალაქე − საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ გამოცხადებული საგრანტო კონკურსის/კონკურსების მიზნებისთვის;
    • აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ან ცხინვალის რეგიონში (ყოფილ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში) ლეგიტიმურად მცხოვრები პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით არის რეგისტრირებული და რომელსაც მინიჭებული აქვს პირადი ნომერი;
    • აკრედიტებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება;
    • საერთაშორისო ორგანიზაცია, სხვა სახელმწიფოს სამეწარმეო ან არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი;
    • „სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული, სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივის სტატუსის მქონე იურიდიული პირი;
    • საქართველოში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტი − „ინოვაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ინოვაციური საქმიანობის განსახორციელებლად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ გაცემული გრანტის შემთხვევაში;
    • საქართველოს ბიზნესომბუდსმენი.

  • დასაშვებია თუ არა გრანტის მიზნობრიობის შეცვლა?

    გრანტის ერთ-ერთ თავისებურებას წარმოადგენს მისი მიზნობრიობა, ანუ იგი გაიცემა განსაზღვრულ სფეროებში საზოგადოებრივად სასარგებლო პროექტების/პროგრამების განსახორციელებლად და საზოგადოებრივად სასარგებლო მიზნების მისაღწევად (მაგ. საგანმანათლებლო, ჯანდაცვის დაცვა და სხვა). ამასთან ერთად, აღსანიშნავია, რომ დონორის თანხმობით შეიძლება შეიცვალოს გრანტის მიზნობრიობა და იგი გამოყენებულ იქნეს არა იმ თავდაპირველი მიზნებისათვის, რისთვისაც იგი გაიცა. ამისათვის აუცილებელია საგრანტო ხელშეკრულებაში შესაბამისი ცვლილებების შეტანა.

  • დასაშვებია თუ არა გრანტის სახით მიღებული ქონების რეალიზაცია?

    გრანტის სახით მიღებული ქონების რეალიზაცია დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამგვარი ქმედება წინასწარ იყო გათვალისწინებული გრანტის ხელშეკრულებაში.

  • რა საგადასახადო შეღავათებს აძლევს მიღებული გრანტი სოციალურ საწარმოს?

    სოციალური საწარმო, რომელიც რეგისტრირებულია არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფორმით, საგრანტო დაფინანსების ფარგლებში და კანონმდებლობით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას, გათავისუფლებულია დამატებული ღირებულებისა და ქონების გადასახადებისგან. საგრანტო პროექტის ფარგლებში, შემოსავლების სამსახური მიერ საქონლისათვის შესაბამისი (ჰუმანიტარული, ან გრანტის) სტატუსის მინიჭებისას,  საქონლის იმპორტი თავისუფლდება საბაჟო გადასახდელებისაგან. აგრეთვე საგრანტო პროექტის ფარგლებში  ხარჯების შესაბამისობა გრანტის/ორგანიზაციის მიზანთან განაპირობებს მოგების გადასახადით ორგანიზაციის დაბეგვრის ელიმინირებას.

    რაც შეეხება მეწარმე სუბიექტად დარეგისტრირებულ სოციალურ საწარმოებს, კანონმდებლობით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას, მიღებული გრანტის ფარგლებში, თუ საქონლის/მომსახურების რეალიზაცია არ ხდება, შესაბამისად დამატებული ღირებულების და მოგების გადასახადის  დასაბეგრი ობიექტიც  არ იქნება   (მაგალითად: „ინოვაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში, მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებულ სოციალურ საწარმოებზე გაცემული გრანტის სახსრები, თუ იგი არ მოიცავს საქონლის ან მომსახურების რეალიზაციას, დღგ გადამხდელად საწარმოს  რეგისტრაციისათვის აუცილებელ დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების 100 000 ლარიან ბრუნვაში მონაწილეობას ვერ მიიღებენ. შესაბამისად, დღგ დაბეგვრის ობიექტიც არ იარსებებს. ამავე მაგალითში, მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებულ  სოციალურ საწარმოებზე გაცემული გრანტის სახსრები, მოგების გადასახადით დაბეგვრის  არსებული მოდელის პირობებში, მოგების გადასახადით დაბეგვრის რაიმე ახალ ობიექტს არ ქმნის).

  • რა რეჟიმით იბეგრება ფიზიკურ პირზე გაცემული გრანტი?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ" ქვეპუნქტის მიხედვით, ფიზიკური პირზე გაცემული გრანტი გათავისუფლებულია საშემოსავლო გადასახადისაგან.

  • აქვს თუ არა სოციალურ საწარმოს გრანტის ფარგლებში დამატებული ღირებულების გადასახადის დაბრუნების უფლება და რა წესით?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 181 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გრანტის მიმღებ პირს, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ყიდულობს გრანტის ხელშეკრულების პირობებით გათვალისწინებულ საქონელს ან/და ამავე საწყისებზე იღებს მომსახურებას, უფლება აქვს, ამ მუხლით დადგენილი წესით ჩაითვალოს ან დაიბრუნოს ამ საქონლისათვის /მომსახურებისათვის გადახდილი დამატებული ღირებულების გადასახადი საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან უკუდაბეგვრისას ბიუჯეტში დამატებული ღირებულების გადასახადის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის საფუძველზე. ამასთან, 181 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ამ შემთხვევაში დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლა ან დაბრუნება ხორციელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განცხადება საგადასახადო ორგანოს წარედგინება დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების თვის მომდევნო 3 თვის ვადაში.

    აღსანიშნავია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 181-ე მუხლის გამოყენების მიზნებისთვის, გრანტის და გრანტის მიმღების განმარტებისთვის გამოყენებული უნდა იქნეს „გრანტის შესახებ” საქართველოს კანონის დებულებები.

  • რა დოკუმენტაცია უნდა იქნეს წარდგენილი შემოსავლების სამსახურში, საგრანტო პროექტის ფარგლებში დამატებული ღირებულების გადასახადის დასაბრუნებლად?

    საგრანტო პროექტის ფარგლებში დამატებული ღირებულების გადასახადის დასაბრუნებლად შემოსავლების სამსახურში წარდგენილ უნდა იქნეს (ან აიტვირთოს ელექტრონულად) შემდეგი დოკუმენტები:

    1. ნოტარიულად დამოწმებული საგრანტო ხელშეკრულების ასლი; უცხოურ ენაზე არსებული საგრანტო ხელშეკრულების შემთხვევაში ქართულად ნათარგმნი ნოტარიულად დამოწმებული საგრანტო ხელშეკრულების ასლი;
    2. საგადასახადო ანგარიშ–ფაქტურის ასლი, თანდართული ზედნადებით;
    3. საგადასახადო ფაქტურების რეესტრი, თანდართული საგრანტო ხელშეკრულების ფარგლებში შესაბამისი პერიოდისათვის ათვისებული თანხების შესახებ ინფორმაციის ცხრილით.
    4. წერილობითი დასტური, იმის შესახებ, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადის დაბრუნება ხდება საგრანტო პროექტის მხოლოდ დაფინანსების (და არა თანადაფინანსების) ნაწილიდან.

  • იბეგრება თუ არა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ საგრანტო პროექტის ფარგლებში მიღებული საკურსო მოგება?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ, საგრანტო პროექტის ფარგლებში მიღებული საკურსო მოგება, დონორის მიერ თანხმობის შემთხვევაში ორგანიზაციის შემოსავალია, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას ორგანიზაციის მიერ წესდებით გათვალისწინებული საქველმოქმედო მიზნების მისაღწევად და ასეთი შემოსავალი დაბეგვრას არ ექვემდებარება.

  • იბეგრება თუ არა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ საგრანტო პროექტის ფარგლებში დარჩენილი აუთვისებელი ბიუჯეტის ნაშთი ?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ, საგრანტო პროექტის ფარგლებში დარჩენილი აუთვისებელი ბიუჯეტის ნაშთი, დონორის მიერ თანხმობის შემთხვევაში ორგანიზაციის შემოსავალია, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნას ორგანიზაციის მიერ წესდებით გათვალისწინებული საქველმოქმედო მიზნების მისაღწევად და ასეთი შემოსავალი დაბეგვრას არ ექვემდებარება.

  • ქონების განკარგვის და სარგებლობის სამართლებრივი რეგულირება

  • რა სახის ქონება არსებობს?

    სამოქალაქო ურთიერთობებისთვის ქონების უნივერსალურ განმარტებას იძლევა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი. ამ კოდექსის მიხედვით, ქონება არის ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომელთა ფლობაც, სარგებლობა და განკარგვა შეუძლიათ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და რომელთა შეძენაც შეიძლება შეუზღუდავად, თუკი ეს აკრძალული არ არის კანონით ან არ ეწინააღმდეგება ზნეობრივ ნორმებს. სამოქალაქო კოდექსი გამოყოფს ორი ჯგუფის ქონებას - ნივთს და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეს. 

    1. ნივთი - ნივთი შეიძლება იყოს უძრავი ან მოძრავი. უძრავ ნივთებს მიეკუთვნება მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით, მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე. ხოლო ყველა სხვა ნივთი რომელიც არ ჯდება უძრავი ნივთის განმარტებაში, განიხილება მოძრავ ნივთად; 
    2. არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე - არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე არის ის მოთხოვნები და უფლებები, რომლებიც შეიძლება გადაეცეს სხვა პირებს, ან გამიზნულია საიმისოდ, რომ მათ მფლობელს შეექმნას მატერიალური სარგებელი, ანდა მიენიჭოს უფლება მოსთხოვოს სხვა პირებს რაიმე.

  • როგორ ხდება უძრავი ნივთის შეძენა?

    უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამასთან, გარიგება შეიძლება გაფორმდეს სანოტარო წესით ან მისი ხელმოწერა შეიძლება მოხდეს მარეგისტრირებელ ორგანოში პასუხისმგებელი მოხელის თანდასწრებით.

  • სავალდებულოა თუ არა უძრავი ქონების სარგებლობის შესახებ ხელშეკრულებების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში?

    საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი იცნობს სხვისი საკუთრებით შეზღუდული სარგებლობის ისეთ სამართლებრივ ფორმებს როგორებიცაა აღნაგობის უფლება, უზუფრუქტი და სერვიტუტი. ამ უფლებების წარმოშობისთვის აუცილებელია უძრავი ნივთის შეძენისთვის დადგენილი წესების დაცვა, რაც გულისხმობს წერილობითი ხელშეკრულების სათანადო წესით დამოწმებას და მის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.

    უძრავ ნივთზე დადებული ქირავნობის (ქვექირავნობის), იჯარის (ქვეიჯარის), თხოვების ან ლიზინგის ხელშეკრულებები საჭიროებს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. კერძოდ, „საჯარო რეესტრის შესახებ" საქართველოს კანონის თანახმად, თუ ამ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე არის კერძო სამართლის იურიდიული პირი და ხელშეკრულება 1 წელზე მეტი ვადით არის დადებული (მათ შორის, გარიგებებისა, რომელთა საერთო ვადა აღემატება 1 წელს) ხელშეკრულება უნდა დარეგისტრირდეს საჯარო რეესტრში.

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი პირი გახდეს სახელმწიფო ქონების შემძენი?

    „სახელმწიფო ქონების შესახებ" საქართველოს კანონით რეგულირებულ შემთხვევებში, სახელმწიფო ქონების შემძენი, შეიძლება იყოს, როგორც საქართველოში, ისე უცხოეთში რეგისტრირებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი. ამასთან, შემძენი შეიძლება იყოს ნებისმიერი საწარმო და არასამეწარმეო იურიდიული პირი, თუ ის აკმაყოფილებს კონკრეტული კატეგორიის ან საპრივატიზაციოდ გატანილი ქონების შეძენისათვის დადგენილ პირობებს და მოთხოვნებს. თუმცა, არის გარკვეული კატეგორიის ქონება რომლის შემძენი, გარდა კანონითვე დადგენილი გამონაკლისი შემთხვევებისა, შეიძლება იყოს მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე ან საქართველოში რეგისტრირებული იურიდიული პირი, რომელიც აკმაყოფილებს კანონით დადგენილ მოთხოვნებს (მაგ: სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის შემძენი). 

    გარდა ზემოაღნიშნულისა, არის განსაზღვრული კატეგორიის ქონება რომლის განკარგვის საკითხები რეგულირდება არა ამ კანონით არამედ სხვა საკანონმდებლო აქტებით (მაგ: განსაზღვრულ პერიოდამდე კერძო სამართლის იურიდიული პირების მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწაზე საკუთრების აღიარების საკითხები რეგულირდება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონით).

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი პირი გახდეს მუნიციპალური ქონების შემძენი?

    საქართველოს ორგანული კანონი „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი" განსაზღვრავს მუნიციპალიტეტის ქონების განკარგვასთან დაკავშირებულ საკითხებს. კოდექსის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზებისას (გარდა მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის პრივატიზებისა) ქონების შემძენი შეიძლება იყოს, როგორც სამეწარმეო იურიდიული პირი, ისე არასამეწარმეო იურიდიული პირი, მათ შორის სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი იურიდიული პირი. რაც შეეხება მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, მისი შემძენი შეიძლება იყოს მხოლოდ „სასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონით განსაზღვრული პირები (საქართველოს მოქალაქე, საქართველოს მოქალაქეთა გაერთიანება და სხვა).

  • ვინ შეიძლება იყოს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის შემძენი/მესაკუთრე?

    საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი, შეიძლება იყოს მხოლოდ სახელმწიფოს, თვითმმართველი ერთეულის, საქართველოს მოქალაქის ან საქართველოს მოქალაქეთა გაერთიანების საკუთრებაში. ხოლო გამონაკლისი შემთხვევები და სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრებასთან დაკავშირებული ურთიერთობები დადგენილია „სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონით. „სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის თანახმად, საქართველოში რეგისტრირებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი სასოფლო-სამეურნეო მიწის მესაკუთრე შეიძლება იყოს იმ შემთხვევაში თუ მისი დომინანტი პარტნიორი არის - საქართველოს მოქალაქე, ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველოს სახელმწიფო, მუნიციპალიტეტი ან საქართველოს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. დომინანტი პარტნიორი განიმარტება შემდეგნაირად − საქართველოში რეგისტრირებული კერძო სამართლის იურიდიული პირის პარტნიორი ან პარტნიორთა ჯგუფი, რომელსაც ეკუთვნის წილის/აქციის/პაის 50 პროცენტზე მეტი ან/და რომელიც წარმოადგენს პარტნიორების (სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში პარტნიორების ან კომანდიტურ საზოგადოებაში კომპლემენტარების შემთხვევაში) ან დამფუძნებლების/წევრების (არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის შემთხვევაში) უმრავლესობას და იმავდროულად აქვს პრაქტიკული შესაძლებლობა, გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს იურიდიული პირის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებაზე. 

    ორგანული კანონი ადგენს გამონაკლის შემთხვევებს როცა კერძო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება იყოს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მესაკუთრე იმ შემთხვევაშიც კი თუ სახეზე არ არის ზემოთ აღნიშნული პირობა, იურიდიული პირის საქართველოში რეგისტრაციისა და დომინანტი პარტნიორის საქართველოსთან სამართლებრივი კავშირის შესახებ (მაგ: საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული ფინანსური ინსტიტუტი, საინვესტიციო გეგმის საფუძველზე მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და სხვა).

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი პირი გახდეს სახელმწიფო ქონების მოსარგებლე?

    ნებისმიერი კერძო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება გახდეს სახელმწიფო ქონების (როგორც მოძრავი, ისე უძრავი) მოსარგებლე. ამასთან, ზოგადი წესის მიხედვით, კერძო სამართლის იურიდიულ პირს სახელმწიფო ქონება სარგებლობაში გადაეცემა აუქციონის საფუძველზე და სასყიდლით. თუმცა, „სახელმწიფო ქონების შესახებ" საქართველოს კანონი ითვალისწინებს იმის შესაძლებლობას, რომ პირს სახელმწიფო ქონება სარგებლობაში გადაეცეს აუქციონის გარეშე - სასყიდლით ან უსასყიდლოდ. კერძოდ, სახელმწიფო ქონების მმართველს (სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო ან სხვა უფლებამოსილი დაწესებულება) უფლება აქვს, საქართველოს მთავრობის თანხმობით, კერძო სამართლის იურიდიულ პირს სარგებლობაში გადასცეს სახელწმიფო ქონება, აუქციონის გარეშე, სასყიდლით ან უსასყიდლოდ. ამასთან, ასეთი ქონების მიმღები შეიძლება იყოს, როგორც არასამეწარმეო იურიდიული პირი, ისე სამეწარმეო იურიდიული პირი (მათ შორის სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი).

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი პირი გახდეს მუნიციპალიტეტის ქონების მოსარგებლე?

    საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის" თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების (მოძრავი ნივთი, უძრავი ნივთი) სარგებლობის უფლებით გადაცემა ხდება აუქციონის ფორმით ან პირდაპირი განკარგვის წესით. ქონება სარგებლობის უფლებით შეიძლება გადაეცეს, როგორც არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს, ისე სამეწარმეო იურიდიულ პირს. ამასთან, სარგებლობაში გადაცემა შეიძლება მოხდეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სარგებლობის ნებისმიერი ფორმით (აღნაგობა; უზუფრუქტი; ქირავნობა; იჯარა; თხოვება და სხვა).

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელ პირს მუნიციპალიტეტის ქონება სარგებლობაში გადაეცეს პირდაპირი განკარგვის წესით?

    საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით" დადგენილი ზოგადი წესის თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობაში გადაცემა ხდება აუქციონის გზით. თუმცა, კოდექსი ითვალისწინებს იმის შესაძლებლობას, რომ მუნიციპალიტეტის ქონების სარგებლობაში გადაცემა მოხდეს აუქციონის გარეშე, პირდაპირი განკარგვის წესით. ამასთან, ასეთი გადაცემა შეიძლება მოხდეს, სასყიდლით ან უსასყიდლოდ, პირობებით ან უპირობოდ. პირდაპირი განკარგვის წესით მუნიციპალიტეტის ქონების გადაცემის ინიციატორი შეიძლება იყოს თავად დაინტერესებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი.

  • შეიძლება თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელ პირს მუნიციპალიტეტის ქონება გადაეცეს უსასყიდლო სარგებლობაში?

    საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის" თანახმად, მუნიციპალიტეტის ქონება, პირდაპირი განკარგვის წესით, შეიძლება უსასყიდლოდ სარგებლობაში გადაეცეს ნებისმიერ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს (როგორც არასამეწარმეო, ისე სამეწარმეო იურიდიულ პირს). ამასთან, უსასყიდლოდ ქონების გადაცემა შეიძლება მოხდეს არაუმეტეს 2 წლის ვადით. ასეთი გადაცემის ინიციატორი შეიძლება იყოს თავად დაინტერესებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი. ხოლო გადაწყვეტილებას იღებს მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანხმობით.

  • ფინანსური ანგარიშგება და სტანდარტები

  • რა სტანდარტებით აწარმოებს სამეწარმეო სუბიექტად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო ბუღალტრულ აღრიცხვას და ფინანსურ ანგარიშგებას?

    პირველი კატეგორიის საწარმო (მათ შორის სოციალური საწარმო) ბუღალტრულ აღრიცხვასა და ფინანსურ ანგარიშგებას აწარმოებს ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს) მიხედვით, დანარჩენი კატეგორიის საწარმოები (მათ შორის სოციალური საწარმო), ასევე მცირე და საშუალო საწარმოები ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (მსს ფასს) მიხედვით. იმავდროულად მეოთხე კატეგორიის საწარმოს აქვს მეოთხე კატეგორიის ფინანსური ანგარიშგების სტანდარტის გამოყენების უფლება.

  • რა სტანდარტებით აწარმოებს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო ბუღალტრულ აღრიცხვას და ფინანსურ ანგარიშგებას?

    სოციალური საწარმო, რომელიც რეგისტრირებულია არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირად, ბუღალტრულ აღრიცხვას და ფინანსურ ანგარიშგებას აწარმოებს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ფინანსური ანგარიშგების სტანდარტის შესაბამისად. არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირს უფლება აქვს, ასევე გამოიყენოს ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტები (ფასს) ან მცირე და საშუალო საწარმოების ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტები (მსს ფასს), ამასთან ეკონომიკური საქმიანობის ნაწილში ამ სტანდარტების გამოყენებას სავალდებულო ხასიათი აქვს.

  • რა პერიოდულობით ადგენს და წარადგენს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო ფინანსურ ანგარიშგებას?

    არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, მათ შორის ეკონომიკური საქმიანობის ან სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი ა(ა)იპ, ვალდებულია სულ მცირე წელიწადში ერთხელ მოამზადოს ფინანსური ანგარიშგება. არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი გათავისუფლებულია ანგარიშგების ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურში წარდგენის ვალდებულებისაგან.

  • როდის და რა პერიოდულობით უნდა წარადგინოს ფინანსური ანგარიშგება და აუდიტორული დასკვნა სამეწარმეო სუბიექტად რეგისტრირებულმა სოციალურმა საწარმომ ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურში?

    ასეთი სუბიექტი ვალდებულია ანგარიშგებები და აუდიტორული დასკვნა დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა, წარუდგინოს სამსახურს. თუ სუბიექტის საანგარიშგებო პერიოდი არ ემთხვევა კალენდარულ წელს, იგი ვალდებულია სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება მისი ხელმისაწვდომობისთანავე, დაუყოვნებლივ, მაგრამ საანგარიშგებო პერიოდის დასრულებიდან არაუგვიანეს 9 თვისა. 

    პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოებმა ანგარიშგებები უნდა წარადგინონ 2017 წლის 31 დეკემბრით დასრულებული საანგარიშგებო პერიოდისთვის და შემდგომ პერიოდებში. მესამე და მეოთხე კატეგორიების საწარმოებმა ანგარიშგებები უნდა წარადგინონ 2018 წლის 31 დეკემბრით დასრულებული საანგარიშგებო პერიოდისთვის და შემდგომ პერიოდებში. თუ სუბიექტის საანგარიშგებო პერიოდი არ ემთხვევა კალენდარულ წელს – იმ საანგარიშგებო პერიოდისთვის, რომელიც კატეგორიების მიხედვით 2017 (პირველი და მეორე კატეგორია) და 2018 წლის (მესამე და მეოთხე კატეგორია) 31 დეკემბრის შემდგომი თარიღისთვის სრულდება და შემდგომ პერიოდებში.

  • როგორ განისაზღვრება სამეწარმეო სუბიქტებად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოების ზომითი კატეგორიები?

    საწარმოების ჯგუფის ზომითი კატეგორია განისაზღვრება მშობელი საწარმოს საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს კონსოლიდაციის წესით გამოანგარიშებული აქტივების ჯამური ღირებულების, შემოსავლისა და საანგარიშგებო პერიოდში დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობის მიხედვით. 

    „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ" საქართველოს კანონის (# 5386-IIს, 08/06/2016) მე-2 მუხლი განსაზღვრავს შემდეგი კატეგორიის საწარმოებს: 
    1. პირველი კატეგორიის საწარმო – სუბიექტი, რომლის მაჩვენებლები საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს შემდეგი სამი კრიტერიუმიდან სულ მცირე ორ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს:
      ა) აქტივების ჯამური ღირებულება 50 მილიონ ლარს აღემატება;
      ბ) შემოსავალი 100 მილიონ ლარს აღემატება;
      გ) საანგარიშგებო პერიოდში დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობა 250-ს აღემატება;
    2. მეორე კატეგორიის საწარმო – სუბიექტი, რომელიც არ არის მესამე ან მეოთხე კატეგორიის საწარმო და რომლის მაჩვენებლები საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს შემდეგი სამი კრიტერიუმიდან სულ მცირე ორ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს:
      ა) აქტივების ჯამური ღირებულება 50 მილიონ ლარს არ აღემატება;
      გ) საანგარიშგებო პერიოდში დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობა 250-ს არ აღემატება; 
    3. მესამე კატეგორიის საწარმო – სუბიექტი, რომელიც არ არის მეოთხე კატეგორიის საწარმო და რომლის მაჩვენებლები საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს შემდეგი სამი კრიტერიუმიდან სულ მცირე ორ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს:
      ა) აქტივების ჯამური ღირებულება 10 მილიონ ლარს არ აღემატება;
      ბ) შემოსავალი 20 მილიონ ლარს არ აღემატება;
      გ) საანგარიშგებო პერიოდში დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობა 50-ს არ აღემატება; 
    4. მეოთხე კატეგორიის საწარმო – სუბიექტი, რომლის მაჩვენებლები საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს შემდეგი სამი კრიტერიუმიდან სულ მცირე ორ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს:
      ა) აქტივების ჯამური ღირებულება 1 მილიონ ლარს არ აღემატება;
      ბ) შემოსავალი 2 მილიონ ლარს არ აღემატება;
      გ) საანგარიშგებო პერიოდში დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობა 10-ს არ აღემატება;

  • მოგების გადასახადი

  • რა არის სოციალური საწარმოს მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი?

    დაბეგვრის ობიექტი სოციალური საწარმოსათვის დამოკიდებულია, იმაზე თუ რა სამართლებრივი ფორმით არის იგი დარეგისტრირებული, როგორც სამეწარმეო სუბიექტი, თუ როგორც არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი. სამეწარმეო სუბიექტის (მაგ: შპს) დაბეგვრის ობიექტია განაწილებული მოგება, ხოლო დაბეგვრის დანარჩენი ობიექტი საწარმოსთვისაც და ა(ა)იპ-ისთვისაც იდენტურია. კერძოდ: 

    1. გაწეული ხარჯი ან სხვა გადახდა, რომელიც ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული არ არის. ხოლო ა(ა)იპ-ის შემთხვევაში სუბიექტს აქვს დაკონკრეტებული დეფინიცია - გაწეული ხარჯი ან სხვა გადახდა, რომელიც არ არის დაკავშირებული ეკონომიკურ საქმიანობასთან ან/და არ გამომდინარეობს ამ ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნიდან (მათ შორის, არ არის დაკავშირებული საქველმოქმედო საქმიანობასთან ან არ გამომდინარეობს გრანტის ხელშეკრულების მიზნიდან); 
    2. უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა ან/და ფულადი სახსრების გადაცემა; 
    3. წარმომადგენლობითი ხარჯი, რომელიც აღემატება წინა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლის/გაწეული ხარჯის (თუ გაწეული ხარჯი აღემატება მიღებულ შემოსავალს) 1 %-ს. საწარმოს დაფუძნების კალენდარულ წელს გაწეული წარმომადგენლობითი ხარჯის ზღვრული ოდენობაა მიმდინარე კალენდარული წლის დასრულებამდე გაწეული ხარჯის 1%.

  • რამდენს შეადგენს მოგების გადასახადის განაკვეთი და როგორ იანგარიშება მოგების გადასახადით დასაბეგრი თანხა?

    მოგების გადასახადის განაკვეთია 15 პროცენტი. მოგების გადასახადით დასაბეგრი თანხა მიიღება დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით განხორციელებული განაცემის/გაწეული ხარჯის ოდენობის 0.85-ზე გაყოფის შედეგად.

  • რა ვადაში ხდება მოგების გადასახადის დეკლარაციის წარდგენა?

    მოგების გადასახადის დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს წარედგინება ყოველთვიურად, არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა და ამავე ვადაში უნდა მოხდეს მოგების გადასახადის გადახდა.

  • რა შემთხვევაში დაიბეგრება მოგების გადასახადით ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი სოციალური საწარმო, რომელიც რეგისტრირებულია არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით?

    ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი სოციალური საწარმო, რომელიც რეგისტრირებულია არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით, დაიბეგრება მოგების გადასახადით თუ: ა) ხარჯი არ უკავშირდება ეკონომიკურ საქმიანობას; ბ) ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი არ იხარჯება/წარიმართება ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნის მისაღწევად.

  • როდის იბეგრება გაწეული ხარჯი ან განხორციელებული განაცემი?

    ხარჯების გაწევის და სხვა გადახდების/განაცემების განხორციელების მომენტად ითვლება მათი ფაქტობრივად გაწევის/განხორციელების მომენტი. შესაბამისად, ასეთი დაბეგვრის ობიექტები მოგების გადასახადით იბეგრება იმ საანგარიშო თვეში, როცა დადგა მათი ფაქტობრივი გაწევის/განხორციელების მომენტი.

  • რა არის სოციალური საწარმოს განაწილებული მოგება?

    მეწარმე სუბიექტად დარეგისტრირებული სოციალური საწარმოს განაწილებული მოგება არის მოგება, რომელიც საწარმოს მიერ მის პარტნიორზე/პარტნიორებზე დივიდენდის სახით ფულადი ან არაფულადი ფორმით ნაწილდება.

  • რა შემთხვევაში არ ჩაითვლება დივიდენდის განაწილება განაწილებულ მოგებად?

    განაწილებულ მოგებად არ ითვლება დივიდენდის განაწილება ცალკეულ შემთხვევებში. მათ შორის სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაზე, კომანდიტურ საზოგადოებაზე, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაზე, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივზე დივიდენდის განაწილება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დივიდენდის განაწილება ხდება მოგების გადასახადისაგან გათავისუფლებულ პირზე და კომერციულ ბანკზე, საკრედიტო კავშირზე, სადაზღვევო ორგანიზაციაზე, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაზე და სესხის გამცემ სუბიექტზე.

  • რა შემთხვევაში არ იბეგრება მოგების გადასახადით სოციალური საწარმოს მიერ უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა ან ფულადი სახსრების გადაცემა?

    მოგების გადასახადით არ იბეგრება უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის ან/და ფულადი სახსრების გადაცემის ცალკეული შემთხვევები. მათ შორის:

    1. კალენდარული წლის განმავლობაში საქველმოქმედო ორგანიზაციაზე გაცემული შემოწირულება, რომელიც მის მიერ წინა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული წმინდა მოგების 10 პროცენტს არ აღემატება;
    2. უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება, მომსახურების გაწევა ან ფულადი სახსრების გადაცემა, რომელიც დაბეგრილია გადახდის წყაროსთან;
    3. უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება, მომსახურების გაწევა ან ფულადი სახსრების გადაცემა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში;
    4. სახელმწიფოსათვის, მუნიციპალიტეტისათვის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირისათვის უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება, მომსახურების  გაწევა ან/და ფულადი სახსრების გადაცემა.
    5. უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა იმ პირებისათვის, რომელიც მოგების გადასახადით იბეგრება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული დაბეგვრის ობიექტების მიხედვით.

  • დამატებული ღირებულების გადასახადი (დღგ)

  • რა სახის გადასახადია დამატებული ღირებულების გადასახადი (დღგ)?

    დამატებული ღირებულების გადასახადი (დღგ) არის არაპირდაპირი გადასახადი, რომელიც არის საქონლის/მომსახურების მოხმარებაზე დადგენილი გადასახადი, რომელიც ამ საქონლის/მომსახურების ფასის პირდაპირპროპორციულია.

  • როდის არის ვალდებული სოციალური საწარმო დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის მიმართოს საგადასახადო ორგანოს და როდიდან ითვლება იგი დღგ-ის გადამხდელად?

    თუ სოციალური საწარმოს მიერ ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში, ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში, განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა აღემატება 100 000 ლარს, იგი ვალდებულია დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის მიმართოს საგადასახადო ორგანოს, დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხის 100 000 ლარზე გადაჭარბების დღიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. ამასთან, დღგ-ის გადამხდელად ითვლება იმ დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტიდან (ამ ოპერაციის ჩათვლით), რომლის მიხედვითაც დასაბეგრი ოპერაციის საერთო თანხა გადააჭარბებს 100 000 ლარს.

  • რა შემთხვევაში შეუძლია დღგ-ის გადამხდელ სოციალურ საწარმოს მიმართოს საგადასახადო ორგანოს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნით?

    დღგ-ის გადამხდელ სოციალურ საწარმოს შეუძლია მიმართოს საგადასახადო ორგანოს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნით, თუ მის მიერ ბოლო 12 კალენდარული თვის განმავლობაში განხორციელებული დასაბეგრი ოპერაციების (გარდა ოპერაციებისა, რომელიც საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად გათავისუფლებულია დღგ-ისგან) საერთო თანხა დღგ-ის გარეშე არ აღემატება 100 000 ლარს და მისი დღგ-ის გადამხდელად უკანასკნელი რეგისტრაციის თარიღიდან გასულია 1 წელი.

    გარდა ზემოაღნიშნულისა, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია უქმდება:
    ა) საწარმოს/ორგანიზაციის ლიკვიდაციისას − სახელმწიფო/სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის გაუქმების თარიღიდან;
    ბ) პირის გარდაცვალებისას − გარდაცვალების თარიღიდან;
    გ) დღგ-ის რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე პირის განცხადებისას ან თანხმობისას პირის წერილობითი მიმართვის/თანხმობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან;
    დ) „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული წესით გაკოტრების საქმის წარმოების დაწყებისას − სასამართლოს მიერ გამოტანილი გაკოტრების შესახებ განჩინების გამოქვეყნებიდან.

  • ვალდებულია თუ არა დღგ გადამხდელად რეგისტრირებული პირი გამოუწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები დღგ-ის გადამხდელად არარეგისტრირებულ საწარმოს/ორგანიზაციას?

    გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები გამოწეროს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის ძალაში შესვლის დღიდან განხორციელებულ ოპერაციებზე, მათ შორის დღგ-ის გადამხდელად არარეგისტრირებულ საწარმო/ორგანიზაციებზე.

  • როგორ ხდება არარეზიდენტის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე გაწეული მომსახურების დღგ-ით დაბეგვრა?

    არარეზიდენტის (გარდა საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირისა) მიერ სამეწარმეო სუბიექტად ან არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოსათვის, საქართველოს ტერიტორიაზე გაწეული მომსახურება დაიბეგრება დღგ-ის უკუდაბეგვრის წესით. ამ შემთხვევაში რეზიდენტი სოციალური საწარმო არის საგადასახადო აგენტი და აწარმოებს დღგ-ის დარიცხვას მომსახურებისათვის გასაცემ თანხაზე. 

    უკუდაბეგვრის მიზნებისათვის საგადასახადო აგენტად ითვლება ნებისმიერი გადასახადის გადამხდელი რეზიდენტი სოციალური საწარმო. ამ შემთხვევაში არ აქვს მნიშვნელობა სოციალური საწარმო რეგისტრირებულია თუ არა დღგ-ის გადამხდელად. თუ დასაბეგრი ოპერაცია (მომსახურება) მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად გათავისუფლებულია დღგ-გან, შესაბამისად არარეზიდენტის (გარდა საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირისა) მიერ სოციალური საწარმოსათვის საქართველოს ტერიტორიაზე გაწეული მომსახურება არ დაიბეგრება დღგ-ის უკუდაბეგვრის წესით.

  • სოციალურ საწარმოს არარეზიდენტმა პირმა საქართველოს ტერიტორიაზე გაუწია მომსახურება, დღგ-ის გადამხდელი შეძლებს თუ არა უკუდაბეგვრის დღგ-ის თანხის ჩათვლას და რის საფუძველზე?

    დღგ ჩათვლის მისაღებად სავალდებულოა სოციალური საწარმო რეგისტრირებული იყოს დღგ-ის გადამხდელად. დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირის მიერ უკუდაბეგვრის შემთხვევაში, დარიცხული და დღგ-ის დეკლარაციაში ასახული უკუდაბეგვრის დღგ-ის თანხა, იმავდროულად ჩათვლის მიღების საფუძველია. შესაბამისად, დღგ-ის გადამხდელს უფლება აქვს დარიცხული და დღგ-ის დეკლარაციაში ასახული დღგ-ის თანხა ჩაითვალოს იმავე დეკლარაციით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით ჩათვლისთვის დადგენილი წესის შესაბამისად. 

    დღგ-ის გადამხდელად არარეგისტრირებული სოციალური საწარმო, თუ იგი არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სახით არის რეგისტრირებული, უფლებამოსილია საგრანტო პროექტის ფარგლებში დაიბრუნოს დღგ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 63-ე მუხლის შესაბამისად. ამასთან, ამ შემთხვევაში დღგ-ს დაბრუნება ხორციელდება მხოლოდ მაშინ, თუ განცხადება საგადასახადო ორგანოს წარედგინება დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების თვის მომდევნო 3 თვის ვადაში.

  • რა განსხვავებაა დღგ ჩათვლის უფლებით და ჩათვლის უფლების გარეშე განთავისუფლებას შორის?

    დღგ ჩათვლის უფლებით ოპერაციის განთავისუფლება გულისხმობს, რომ ამ ოპერაციების განხორციელების შემთხვევაში დასაბეგრ პირებს, უფლება აქვთ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით ჩაითვალონ ამ ოპერაციებზე გაწეულ ხარჯებთან დაკავშირებული დღგ. ხოლო დღგ ჩათვლის უფლების გარეშე ოპერაციის განთავისუფლება ნიშნავს, რომ ამ ოპერაციების განხორციელების შემთხვევაში დასაბეგრ პირებს უფლება არ აქვთ ჩაითვალონ დღგ, ამ ოპერაციებზე გაწეულ ხარჯებთან დაკავშირებით.

  • დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულმა სოციალურმა საწარმომ მეორე საწარმოს/ორგანიზაციას უსასყიდლოდ მიაწოდა საქონელი. დაიბეგრება თუ არა დღგ-ით აღნიშნული ოპერაცია?

    დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ მეორე საწარმოზე საქონლის უსასყიდლოდ გადაცემა ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში განიხილება დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად. თუ მას ამ საქონელზე ან მასზე გაწეულ ხარჯზე დღგ სრულად ან ნაწილობრივ აქვს ჩათვლილი. ამ შემთხვევაში დასაბეგრი ოპერაციის თანხა არის საქონლის შესყიდვის ფასი ამ ან ანალოგიურ საქონელზე, ან თუ ასეთი არ არსებობს − მისი წარმოების ფასი, რომელიც შესაბამის შემთხვევებში დგინდება საქონლის გამოყენების, გასხვისების, დასაკუთრების (მფლობელობაში დარჩენის) ან დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გაუქმების მომენტში.

    დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ მეორე ორგანიზაციაზე საქონლის უსასყიდლოდ გადაცემა, თუ სოციალური საწარმო არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად არის რეგისტრირებული და გადაცემა საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში ხორციელდება, არ განიხილება დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად.

  • დღგ გადამხდელად რეგისტრირებული პირის მიერ შენობა-ნაგებობის მიწოდება იბეგრება თუ არა დღგ-ით ?

    დღგ-ის მიზნებისათვის მიწისა და მასზე დამაგრებული შენობა-ნაგებობის მიწოდებისას, ოპერაცია ითვლება შენობა-ნაგებობის მიწოდებად და მიღებული/მისაღები კომპენსაციის თანხა სრულად ექვემდებარება დღგ-ით დაბეგვრას.

  • საშემოსავლო გადასახადი

  • რა არის საშემოსავლო გადასახადი და ვინ არის საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელი?

    საშემოსავლო გადასახადი არის საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადი, რომლის გადამხდელს წარმოადგენენ რეზიდენტი ფიზიკური პირები, ასევე არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომლებიც შემოსავალს იღებენ საქართველოში არსებული წყაროდან.

  • ვინ ითვლება საქართველოს რეზიდენტ და არარეზიდენტ ფიზიკურ პირად?

    საქართველოს რეზიდენტად, მიმდინარე საგადასახადო წლის განმავლობაში, ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან ფიზიკური პირი, რომელიც ამ საგადასახადო წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში. საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღეზე ნაკლებ ხანს ყოფნის შემთხვევაში ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში ფიზიკური პირი ითვლება არარეზიდენტად.

  • რა არის რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი?

    რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის.

  • რა განაკვეთით იბეგრება შემოსავლის სახეები, რომლებიც ექვემდებარება გადახდის წყაროსთან დაბეგვრას?

    გადახდის წყაროსთან შემოსავლები იბეგრება შემდეგი განაკვეთებით: ხელფასი - 20%-ით; პროცენტი -5%-ით; დივიდენდი -5%-ით; რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული როიალტი -20%-ით.

  • იბეგრება თუ არა რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავალი?

    საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს.

  • ვინ სარგებლობს კალენდარული წლის განმავლობაში 3000 ლარამდე მიღებულ დასაბეგრ შემოსავალზე საგადასახადო შეღავათით?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის შესაბამისად, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება შემდეგ ფიზიკურ პირთა მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 3000 ლარამდე: 

    1. მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის საბრძოლო მოქმედების ვეტერანი და სხვა სახელმწიფოთა ტერიტორიაზე საბრძოლო მოქმედების ვეტერანი საქართველოს მოქალაქეების; 
    2. პირის, რომელსაც მინიჭებული აქვს „ქართვლის დედის" საპატიო წოდება; 
    3. მარტოხელა დედის;
    4. პირის, რომელმაც იშვილა ბავშვი (შვილად აყვანიდან 1 წლის განმავლობაში); 
    5. პირის, რომელმაც მინდობით აღსაზრდელად აიყვანა ბავშვი; 
    6. მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები სამ - ან მეტშვილიანი პირის (რომლის კმაყოფაზეა 18 წლამდე ასაკის სამი ან სამზე მეტი შვილი) მიერ მაღალმთიან დასახლებაში საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ხელფასის სახით მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი. მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრებ ერთ- ან ორშვილიან პირს (რომლის კმაყოფაზეა 18 წლამდე ასაკის ერთი ან ორი შვილი) მაღალმთიან დასახლებაში საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან კალენდარული წლის განმავლობაში ხელფასის სახით მიღებულ 3 000 ლარამდე დასაბეგრ შემოსავალზე გადასახდელი საშემოსავლო გადასახადი 50 პროცენტით უმცირდება;

  • ვინ სარგებლობს კალენდარული წლის განმავლობაში 6000 ლარამდე მიღებულ დასაბეგრ შემოსავალზე საგადასახადო შეღავათით?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის შესაბამისად, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება: 

    1. ბავშვობიდან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის, აგრეთვე მკვეთრად და მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 6000 ლარამდე; 
    2. იმ პირის მიერ, რომელმაც „საქართველოს თავდაცვის ძალების სამშვიდობო ოპერაციებში მონაწილეობის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებისა და აღდგენის ოპერაციებში ან სხვა სახის სამშვიდობო საქმიანობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება მიიღო, კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული 6 000 ლარამდე დასაბეგრი შემოსავალი; 
    3. მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პირის სტატუსის მქონე პირის მიერ მაღალმთიან დასახლებაში საქმიანობით კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული 6000 ლარამდე დასაბეგრი შემოსავალი, გარდა საბიუჯეტო ორგანიზაციიდან და სახელმწიფოს მიერ ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ დაფუძნებული სამედიცინო დაწესებულებიდან ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლისა.

  • საქართველოში ახალი კორონავირუსის გამო შექმნილი გარდამავალი რეგულირების შესაბამისად, გარდამავალი ეტაპისთვის, 2020 წლის 01 მაისიდან რომელი პირები თავისუფლდებიან ხელფასზე საშემოსავლო გადასახადისაგან?

    2020 წლის 1 მაისიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში, აგრეთვე 2020 წლის 1 დეკემბრიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში, თვეში 750 ლარის ხელფასზე საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდებიან ის ფიზიკური პირები, რომლებიც დაქირავებით არიან დასაქმებულები და ამ პერიოდში, თითოეულ თვეში მათი ხელფასი არ აღემატება 1500 ლარს.

  • საქართველოში ახალი კორონავირუსის გამო შექმნილი გარდამავალი რეგულირების შესაბამისად, გარდამავალი ეტაპისთვის (2020 წლის 1 მაისიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში, აგრეთვე 2020 წლის 1 დეკემბრიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში), როგორ ხდება გადახდის წყაროსთან საშემოსავლო გადასახადის დაკავება?

    გადახდის წყაროსთან საშემოსავლო გადასახადის დაკავება ხდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესების შესაბამისად. ამასთან, ახალი კორონავირუსიდან გამომდინარე დადგენილია დამატებითი გამონაკლისიც. კერძოდ, გარდამავალი ეტაპისთვის, 2020 წლის 1 მაისიდან 6 თვის განმავლობაში, აგრეთვე 2020 წლის 1 დეკემბრიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში ყველა ტიპის საწარმოები (მათ შორის სოციალური საწარმოები), ორგანიზაციები და მეწარმე ფიზიკური პირები, რომლებსაც დაქირავებული ჰყავთ ფიზიკური პირები და მათი შესრულებული სამუშაოების შესაბამისად იხდიან ხელფასს და ამავდროულად იხდიან საშემოსავლო გადასახადს, ვალდებულები არიან არ დააკავონ წყაროსთან საშემოსავლო გადასახადი 750 ლარამდე ხელფასზე, თუ თითოეულ თვეში მათი ხელფასი არ აღემატება 1500 ლარს.

  • საქართველოში ახალი კორონავირუსის გამო შექმნილი გარდამავალი რეგულირების შესაბამისად, გარდამავალი ეტაპისთვის (2020 წლის 1 მაისიდან 6 თვის განმავლობაში, აგრეთვე 2020 წლის 1 დეკემბრიდან 6 კალენდარული თვის განმავლობაში ), როგორ ხდება გადახდის წყაროსთან საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრა, თუ თითოეულ თვეში დაქირავებულის ხელფასი 1200 ლარია?

    თუ დასაქმებული პირის დარიცხული ხელფასი შეადგენს 1200 ლარს, აღნიშნულ თანხას აკლდება 750 ლარი და საშემოსავლო გადასახადს დამსაქმებელი იხდის მხოლოდ დარჩენილ 450 ლარზე (90 ლარს).

  • რა მონაცემები და მონაცემებში ცვლილებისას შესაბამისი კორექტივები რა ვადაში უნდა ასახოს დამქირავებელმა დაქირავებულ პირთა რეესტრში?

    დამქირავებლის მიერ 2021 წლის 01 თებერვლიდან დაქირავებულ პირთა შესახებ ინფორმაცია შემოსავლების სამსახურს წარედგინება ელექტრონულად, შრომითი ურთიერთობის დაწყებამდე, შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდის (www.rs.ge) მეშვეობით.

    „დაქირავებულ პირთა რეესტრში“ აისახება დაქირავებულ პირთა შესახებ შემდეგი სახის ინფორმაცია:

    • დაქირავებული პირის პირადი ნომერი, სახელი და გვარი, სქესი, მოქალაქეობა, დაბადების თარიღი, მობილური ტელეფონის ნომერი;
    • სამუშაო განაკვეთი;
    • სტატუსი – აქტიური, შეჩერებული, შეწყვეტილი;
    • სტატუსის შეწყვეტის/შეჩერების თარიღი.

    რეესტრში გათვალისწინებული მონაცემების ცვლილებისას დამქირავებელი ვალდებულია შესაბამისი ცვლილებები 5 სამუშაო დღის ვადაში ასახოს „დაქირავებულ პირთა რეესტრში“, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დაქირავებულს ენიჭება სტატუსი – აქტიური, რა დროსაც შესაბამისი ცვლილების რეესტრში ასახვა  უნდა განხორციელდეს არაუგვიანეს შრომითი ურთიერთობის განახლების თარიღისა.

  • ქონების გადასახადი

  • იბეგრება თუ არა ქონების გადასახადით არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სახით რეგისტრირებული სოციალური საწარმო?

    არაეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში, არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო საგადასახდო მიზნებისათვის განიხილება ორგანიზაციად. ხოლო ორგანიზაციის ქონება, აგრეთვე ორგანიზაციაზე ლიზინგით გაცემული ქონება, გარდა მიწისა და ორგანიზაციის მიერ ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული ქონებისა გათავისუფლებულია ქონების გადასახადისაგან (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის 1 ნაწილის „ე’’ ქვეპუნქტი). ამასთან, არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ ეკონომიკური საქმიანობისთვის გამოყენებული ქონება იბეგრება და არ არის გათავისუფლებული ქონების გადასახადისგან.

  • როგორ იხდის ქონების გადასახადს ის სოციალური საწარმო, რომელიც არსებობს მხოლოდ არასრული კალენდარული წლის განმავლობაში?

    თუ სოციალური საწარმო, რომელსაც ეკუთვნის ქონების გადასახადის გადახდა, არსებობს მხოლოდ არასრული კალენდარული წლის განმავლობაში, ქონების გადასახადს იხდის ამ პერიოდის პროპორციულად (მაგალითად, თუ საწარმო დაარსდა საანგარიშო წლის 01 ივლისს, შესაბამისი საანგარიშო წლის მიხედვით გადაიხდის ქონების წლიური გადასახადის 1/2 ნაწილს. თუ საწარმო დაარსდა საანგარიშო წლის 01 სექტემბერს შესაბამისი საანგარიშო წლის მიხედვით გადაიხდის ქონების წლიური გადასახადის 1/4 ნაწილს და ა.შ)

  • რა ვადაში უნდა გადაიხადოს ქონების (გარდა მიწისა) გადასახადი სოციალურმა საწარმომ?

    სოციალურმა საწარმო, რომელსაც ეკუთვნის ქონების გადასახადის გადახდა, ქონების (გარდა მიწისა) გადასახადს იხდის არა უგვიანეს საგადასახადო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილისა. ამასთანავე, საწარმო ქონებაზე გადასახადს იხდის მიმდინარე გადასახდელის სახით, გასული საგადასახადო წლის წლიური გადასახადის ოდენობით, არა უგვიანეს საგადასახადო წლის 15 ივნისისა.

  • რა ვადაში გადაიხდება მიწაზე ქონების გადასახადი?

    სამეწარმეო სუბიექტად ან არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო, აგრეთვე ორგანიზაცია მიწაზე ქონების გადასახადს იხდის არა უგვიანეს კალენდარული წლის 15 ნოემბრისა.

  • რა განაკვეთით იბეგრება სოციალურ საწარმოთა ქონება?

    სოციალური საწარმოსათვის დასაბეგრ ქონებაზე, გარდა მიწისა, გადასახადის წლიური განაკვეთი განისაზღვრება დასაბეგრი ქონების საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულების (გამოიანგარიშება კალენდარული წლის დასაწყისისა და ბოლოსთვის აქტივების საშუალო ღირებულების მიხედვით) არა უმეტეს 1 პროცენტის ოდენობით. ამასთან, მხოლოდ უძრავი ქონების საბალანსო ნარჩენი ღირებულება 2000 წლამდე შესყიდულ აქტივებზე იზრდება 3-ჯერ, 2000 წლიდან 2004 წლამდე შესყიდულ აქტივებზე – 2-ჯერ, ხოლო 2004 წელს შესყიდულ აქტივებზე - 1.5-ჯერ, ხოლო იმ აქტივებზე, რომელთა შესყიდვის შესახებ ინფორმაცია არ არსებობს, საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულება იზრდება 3-ჯერ (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლი).

  • როგორ განისაზღვრება არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადი?

    არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადი გამოიანგარიშება გადასახადის განაკვეთის გამრავლებით მიწის ნაკვეთის ფართობზე (კვადრატულ მეტრებში). არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადის საბაზისო განაკვეთი დგინდება წელიწადში მიწის ერთ კვადრატულ მეტრზე 0,24 ლარის ოდენობით. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადის განაკვეთები კონკრეტული მიწის ნაკვეთისათვის (მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით) განისაზღვრება ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოების გადაწყვეტილებით შესაბამისი საბაზისო განაკვეთის გამრავლებით ტერიტორიულ კოეფიციენტებზე. ამასთანავე, ეს ტერიტორიული კოეფიციენტი არ შეიძლება იყოს 1,5-ზე მეტი.

  • როგორ გაიანგარიშება სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადი?

    სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე გადასახადი გამოიანგარიშება გადასახადის განაკვეთის გამრავლებით მიწის ნაკვეთის ფართობზე (ჰექტრებში). წლიურ საბაზისო განაკვეთს ლარებში ერთ ჰექტარზე გაანგარიშებით ადგენს საქართველოს მთავრობა: ა.ა) სათიბებისა და საძოვრებისათვის – ტერიტორიული ერთეულებისა და მიწის სახეობების მიხედვით, 1.5 ლარიდან 20 ლარამდე ზღვრული ოდენობის ფარგლებში; ა.ბ) სახნავისა და საკარმიდამოსათვის – ტერიტორიული ერთეულებისა და მიწის ხარისხის მიხედვით, 50 ლარიდან 100 ლარამდე ზღვრული ოდენობის ფარგლებში; ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს გადაწყვეტილებით განისაზღვრება გადასახადის განაკვეთი, რომლის ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წლიური საბაზისო განაკვეთის 150 პროცენტს.

  • როდის ხდება ქონების დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოში წარდგენა?

    სამეწარმეო სუბიექტად ან არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმო, აგრეთვე ორგანიზაცია ქონების გადასახადის დეკლარაციას შესაბამის საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს არა უგვიანეს კალენდარული წლის 1-ლი აპრილისა. დეკლარაციაში მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ უნდა შეტანილ იქნეს გასული საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ – მიმდინარე საგადასახადო წლის მიხედვით.

  • როგორ გამოიანგარიშება ქონების გადასახადის მიზნებისთვის სოციალური საწარმოებისათვის აქტივების ღირებულება?

    სამეწარმეო სუბიექტებად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოებისათვის აქტივების ღირებულება გამოიანგარიშება ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოებისათვის საქველმოქმედო საქმიანობის ნაწილში, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ფინანსური ანგარიშგების სტანდარტის შესაბამისად.

  • შესაძლებელია თუ არა ქონების გადასახადის მიმდინარე გადასახდელის შემცირება ან მოხსნა?

    თუ ქონების გადასახადში მიმდინარე საგადასახადო წლის მოსალოდნელი საგადასახადო ვალდებულების ოდენობა, მათ შორის, საგადასახადო შეღავათების გათვალისწინებით, არანაკლებ 50 პროცენტით მცირდება გასულ საგადასახადო წელთან შედარებით და აღნიშნულის შესახებ გადასახადის გადამხდელი არა უგვიანეს საანგარიშო წლის 1 ივნისისა აცნობებს შესაბამის საგადასახადო ორგანოს, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს შეამციროს ან საერთოდ არ გადაიხადოს მიმდინარე გადასახდელის თანხა.

  • საგადასახადო დოკუმენტები (სდ)

  • რა არის საგადასახადო დოკუმენტი?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 721 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო დოკუმენტი წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმის დოკუმენტს, რომელიც გამოიწერება: ა) ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას; ბ) საქონლის მიწოდებისას; გ) მომსახურების გაწევისას. 

    მყიდველის მიერ დადასტურებული საგადასახადო დოკუმენტი დღგ-ის გადამხდელი პირისთვის განიხილება ჩათვლის დოკუმენტად და იგი აერთიანებს: ა) საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას (მ.შ. ავანსი); ბ) ნავთობპროდუქტის სპეციალურ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას; გ) კორექტირების საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას; დ) სასაქონლო ზედნადებს.

  • რომელ სოციალურ საწარმოს აქვს უფლება გამოწეროს საგადასახადო დოკუმენტი ?

    საგადასახადო დოკუმენტის გამოწერა შეუძლია როგორც მეწარმე სუბიექტად, ისე არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სახით რეგისტრირებულ სოციალურ საწარმოს (როგორც დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ, ასევე არარეგისტრირებულ პირს). საგადასახადო დოკუმენტის გამოწერა ხდება გადამხდელის ელექტრონული პორტალიდან. ამასთან, საგადასახადო დოკუმენტის გამოწერის/გამოუწერლობის შემთხვევაში, დგება ყველა ის სამართლებრივი შედეგი, რომელიც შესაბამის შემთხვევაში დადგებოდა სასაქონლო ზედნადების ან/და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერისას/გამოუწერლობისას.

  • რა უპირატესობები გააჩნია საგადასახადო დოკუმენტის გამოწერას?

    საგადასახადო დოკუმენტი კარგი გამოსავალია დღგ გადამხდელად არარეგისტრირებული პირისათვის, მომსახურების მიწოდებაზე პირველადი საგადასახადო დოკუმენტის გამოსაწერად. ამასთან დღგ გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს ორი დოკუმენტის ნაცვლად (სასაქონლო ზედნადები, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა) ერთი დოკუმენტის წარდგენის შესაძლებლობა ეძლევა. იმავდროულად უზრუნველყოფილია საგადასახადო ანგარიშგების გამარტივება, საგადასახადო ანგარიშგებისთვის საჭირო დროისა და ხარჯების შემცირება, აგრეთვე საგადასახადო ანგარიშგებისას დაშვებული შეცდომების რაოდენობის შემცირება.

  • შესაძლებელია თუ არა საგადასახადო დოკუმენტის კორექტირება?

    შეცდომის აღმოჩენის შემთხვევაში, შესაძლებელია საგადასახადო დოკუმენტში შეტანილი რეკვიზიტების ცვლილება-კორექტირება, რედაქტირება და გაუქმება. კორექტირება/რედაქტირება/გაუქმება ასევე შესაძლებელია დადასტურებულ/დეკლარირებულ საგადასახადო დოკუმენტშიც, რომელიც საჭიროებს მყიდველის მიერ დადასტურებას.

  • შესაძლებელია თუ არა დღგ გადამხდელად რეგისტრირებული პირის მიერ საგადასახადო დოკუმენტის დღგ-ის დეკლარაციაზე მიბმა?

    შესაძლებელია დღგ გადამხდელად რეგისტრირებული პირის მიერ საგადასახადო დოკუმენტის, მათ შორის მყიდველის მიერ დაუდასტურებელი საგადასახადო დოკუმენტის, დღგ-ის დეკლარაციაზე მიბმა.

  • როგორ გამოიწერება საქონლის/მომსახურების მიწოდებისას საგადასახადო დოკუმენტი იმ შემთხვევაში, როდესაც საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე საკომპენსაციო თანხაზე გამოწერილია ავანსის საგადასახადო დოკუმენტი?

    მიწოდებულ საქონელზე/მომსახურებაზე გამოწერილ საგადასახადო დოკუმენტში მიეთითება საკომპენსაციო თანხაზე გამოწერილი ავანსის საგადასახადო დოკუმენტის (მათ შორის, კორექტირების) ნომერი, გამოწერის თარიღი და დღგ-ის თანხა, რომლის მიხედვით გაინაშთება (შემცირდება) დარიცხული დღგ-ის თანხა.

  • რა ტიპის საგადასახადო დოკუმენტი გამოიწერება საქონლის უკან დაბრუნებისას?

    საქონლის უკან დაბრუნების შემთხვევაში გამყიდველის მიერ გამოიწერება საქონლის უკან დაბრუნების საგადასახადო დოკუმენტი. საქონლის უკან დაბრუნებისას გამოწერილ უკან დაბრუნების საგადასახადო დოკუმენტში, ტრანსპორტირებისათვის, სავალდებულოა მხოლოდ დაბრუნებელი საქონლის ოდენობის მითითება.

  • სასაქონლო ზედნადები

  • რა შემთხვევაში არის სავალდებულო სასაქონლო ზედნადების გამოწერა?

    მოქმედი კანონმდებლობით სასაქონლო ზედნადების გამოწერა სავალდებულოა სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას - მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დამატებული ღირებულების გადასახადის ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს სასაქონლო ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს).

  • სავალდებულოა თუ არა სოციალური საწარმოს მიერ „შიდა გადაზიდვის ზედნადების” გამოწერა, როდესაც მათ საწყობი აქვს სხვა მისამართზე და ობიექტი სხვა მისამართზე?

    სამეწარმეო სუბიექტებად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოს მიერ აუცილებელია „შიდა გადაზიდვის ზედნადების” გამოწერა საწყობიდან, ან სხვა ობიექტებიდან შიდა გადაზიდვების განხორციელებისას, ხოლო არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სოციალური საწარმოებისათვის საქველმოქმედო საქმიანობის ნაწილში ასეთი ვალდებულება კანონმდებლობით არ განისაზღვრება.

  • სოციალურმა საწარმომ, რომელიც აწვდის სარესტორნო მომსახურებას უნდა გამოწეროს თუ არა სასაქონლო ზედნადები?

    სამეწარმეო ან არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის სახით რეგისტრირებულმა სოციალურმა საწარმომ, თუ ის აწვდის სარესტორნო მომსახურებას, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში უნდა გამოიწეროს სასაქონლო ზედნადები, რადგან მომსახურებას თან სდევს საქონლის მიწოდება/ტრანსპორტირება. ამ ვალდებულებას განსაზღვრავს სსკ-ის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის N996 ბრძანება (24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი; 251 -ე მუხლის მე-15 პუნქტი).

  • სავალდებულოა თუ არა სოციალური საწარმოს მიერ სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გაყიდვისას ან გადაადგილებისას ზედნადების გამოწერა?

    სოციალური საწარმო, რომელიც ახორციელებს საქართველოში წარმოებული სოფლის მეურნეობის პირველადი (სამრეწველო გადამუშავებამდე – სასაქონლო კოდის შეცვლამდე) პროდუქციის ტრანსპორტირებას ან მიწოდებას, ზედნადების გარეშე აღნიშნული საქონლის ტრანსპორტირების/მიწოდების შემთხვევაში მასზე არ გავრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი პასუხისმგებლობა. შესაბამისად, სოციალურ საწარმოს, რომელიც ახორციელებს საქართველოში წარმოებული სოფლის მეურნეობის პირველადი (სამრეწველო გადამუშავებამდე – სასაქონლო კოდის შეცვლამდე) პროდუქციის ტრანსპორტირებას ან მიწოდებას, არა აქვს ვალდებულება გამოწეროს სასაქონლო ზედნადები.

  • შეიძლება თუ არა დასრულებული ზედნადების კორექტირება?

    დასრულებული ზედნადების კორექტირება შესაძლებელია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ზედნადებზე გამოწერილია დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა.

  • დასაშვებია თუ არა დასრულებული ელექტრონული სასაქონლო ზედნადების გაუქმება და რა ვადაში?

    დასრულებული სასაქონლო ზედნადების გაუქმება შესაძლებელია ნებისმიერ დროს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ზედნადებზე გამოწერილია დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა.

  • უნდა გამოწეროს თუ არა სასაქონლო ზედნადები სოციალურმა საწარმომ, რომელიც ახდენს მომსახურების მიწოდებას?

    „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის N996 ბრძანების თანახმად, სასაქონლო ზედნადები მომსახურების მიწოდებაზე არ გამოიწერება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მომსახურების მიწოდებას თან სდევს საქონლის რეალიზაცია.

  • საგადასახადო სამართალდარღვევები

  • რა არის საგადასახადო სანქცია?

    საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

  • რა შემთხვევაშია ვალდებული პირი გადაიხადოს საურავი და როგორ ხდება საურავის დარიცხვა?

    თუ კუთვნილი გადასახადის თანხა პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში არ არის გადახდილი, პირი ვალდებულია გადაიხადოს შესაბამისი საურავი. საურავი ერიცხება თანხას, რომელიც არის სხვაობა პირის მიერ შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებებსა და ზედმეტად გადახდილი გადასახადების ჯამს შორის, გადასახადის გადახდის ვადის ამოწურვის დღის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის 0,05 პროცენტის ოდენობით.

  • მოგების გადასახადის ყოველთვიური დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის რა სახის სანქცია არის გათვალისწინებული?

    საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 274-ე მუხლის შესაბამისად: 

    1. საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების წარდგენისთვის საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევა, თუ ვადის გადაცილების პერიოდი 2 თვეს არ აღემატება − იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 5 პროცენტის ოდენობით; 
    2. საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების წარდგენისთვის საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევა, თუ ვადის გადაცილების პერიოდი 2 თვეს აღემატება − იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით; 
    3. თუ საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია, პირს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 274-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა არ დაეკისრება.

  • რა ოდენობის ჯარიმას ითვალისწინებს საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობა ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელის მიერ საკონტროლო – სალარო აპარატის გარეშე მუშაობის შემთხვევაში?

    მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო–სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა იწვევს ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი გადასახადის გადამხდელის დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით.

  • რა სახის ფინანსური სანქცია დაეკისრება ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელს, ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას მის მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩეკის გაუცემლობის შემთხვევაში?

    მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას, ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირის მიერ საკონტროლო–სალარო აპარატის გამოუყენებლობა, გამოიწვევს მის დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით.

  • რა თანხით ჯარიმდება სოციალური საწარმო, რომელიც 10000 ლარამდე ღირებულების ტვირთს სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში გადაზიდავს ელექტრონული ზედნადების გარეშე?

    სამეწარმეო საქმიანობისათვის საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება, მყიდველის მოთხოვნისას სასაქონლო ზედნადების გაუცემლობა ან საქონლის შეძენისას სასაქონლო ზედნადების მიღებაზე უარის თქმა, თუ სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებული ან მიწოდებული/მისაწოდებელი საქონლის საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 10 000 ლარს (გარდა მრგვალი ხეტყის (მორის), ხე-მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტების) - გამოიწვევს გადასახადის გადამხდელის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით.

  • რა სახის სანქცია არის გათვალისწინებული პირის მიერ მრგვალი ხეტყის (მორის), ხე-მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტების სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირების შემთხვევაში?

    სამეწარმეო საქმიანობისათვის მრგვალი ხეტყის (მორის), ხე-მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტების სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება, მყიდველის მოთხოვნისას სასაქონლო ზედნადების გაუცემლობა ან საქონლის შეძენისას სასაქონლო ზედნადების მიღებაზე უარის თქმა, თუ სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებული ან მიწოდებული/მისაწოდებელი მრგვალი ხეტყის (მორის), ხე-მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტების საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 1 000 ლარს − იწვევს პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით და საქონლის ჩამორთმევას. ხოლო იმ შემთხვევაში როდესაც ხე-მცენარის ან მათი პირველადი გადამუშავების პროდუქტების საბაზრო ღირებულება აღემატება 1 000 ლარს, მაგრამ არ აღემატება 10 000 ლარს, იწვევს პირის დაჯარიმებას 5 000 ლარის ოდენობით და საქონლის ჩამორთმევას. 10000 ლარზე მეტი საბაზრო ღირებულების საქონელზე ზედნადების გამოუწერლობა ისჯება ჯარიმით 10 000 ლარით და საქონლის ჩამორთმევით.

  • რა სახის სანქცია დაეკისრება სოციალური საწარმოს, თუ სავალდებულო იყო მისი დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაცია და მან ამ რეგისტრაციის გარეშე გააგრძელა საქმიანობა?

    დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობა გამოიწვევს სოციალური საწარმოს დაჯარიმებას რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობის პერიოდში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების თანხის 5%-ის ოდენობით. ამასთანავე, აღნიშნული ჯარიმის გამოყენების შემთხვევაში პირს დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 274-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა არ დაეკისრება.

  • დაგროვებითი პენსია

  • რომელ ფიზიკურ პირებზე ვრცელდება დაგროვებით საპენსიო სქემა?

    „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დაგროვებითი საპენსიო სქემა ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, რომლებიც არიან დასაქმებულები ან თვითდასაქმებულები და იღებენ შემოსავალს დასაქმებიდან ან თვითდასაქმებიდან, გარდა არარეზიდენტი ფიზიკური პირებისა. დაგროვებითი საპენსიო სქემა ასევე, ვრცელდება საქართველოში მუდმივად მცხოვრებ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, გარდა არარეზიდენტი ფიზიკური პირებისა.

  • ვისთვის არის სავალდებულო დაგროვებით საპენსიო სქემაში გაწევრიანება?

    2019 წლის 1 იანვრიდან საპენსიო სქემაში ავტომატურად გაწევრიანდება რეზიდენტი დასაქმებული საქართველოს მოქალაქე და საქართველოში მუდმივად მცხოვრები უცხო ქვეყნის მოქალაქე და მოქალაქეობის არმქონე რეზიდენტი დასაქმებული, რომელსაც 2018 წლის 6 აგვისტოსთვის ქალის შემთხვევაში ჯერ არ ქონდა შესრულებული 55 წელი, ხოლო კაცის შემთხვევაში ჯერ არ ქონდა შესრულებული 60 წელი.

    იმ დასაქმებულ პირს, რომელიც 2018 წლის 6 აგვისტოს უკვე იყო 40 წლის ან მეტის, უფლება აქვს წერილობით მიმართოს საპენსიო სააგენტოს და გავიდეს დაგროვებითი საპენსიო სქემიდან ამ სქემაში სავალდებულო წესით, ავტომატურად გაწევრებიდან 5 თვის ვადაში, მაგრამ არაუადრეს გაწევრებიდან 3 თვისა.

  • დაგროვებითი პენსიის მიზნებისთვის ვინ ითვლება დასაქმებულად და თვითდასაქმებულად?

    დაგროვებითი პენსიის მიზნებისთვის დასაქმებულად ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც:

    1. ვალდებულებებს ასრულებს იმ ურთიერთობათა ფარგლებში, რომლებიც საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით ან/და საქართველოს ან სხვა სახელმწიფოს  შრომის  კანონმდებლობით რეგულირდება;
    2. ასრულებს საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში, სამართალდამცავ ორგანოებსა და მათთან გათანაბრებულ ორგანოებში ამ პირის სამსახურთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს;
    3. არის საწარმოს ან ორგანიზაციის ხელმძღვანელი (დირექტორი) ან ხელმძღვანელის (დირექტორის) მოვალეობის შემსრულებელი;
    4. დასაქმებულია საჯარო დაწესებულებაში საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

    დაგროვებითი პენსიის მიზნებისთვის თვითდასაქმებულად ითვლება ინდივიდუალური მეწარმე, ფიზიკური პირი, რომელიც ახორციელებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ საქმიანობას, საქმიანობის იმ ნაწილში, რომელიც არ ექვემდებარება გადასახადის წყაროსთან დაკავებას.

  • ვისთვის არის ნებაყოფლობითი დაგროვებით საპენსიო სქემაში გაწევრიანება?

    დაგროვებით საპენსიო სქემაში გაწევრიანება ნებაყოფლობითია თვითდასაქმებული პირებისთვის. ასევე, დაგროვებით საპენსიო სქემაში ნებაყოფილობით შეუძლიათ გაწევრიანდნენ დასაქმებული ქალები, რომლებსაც 2018 წლის 6 აგვისტოს უკვე შეუსრულდათ 55 წელი ან მეტი და დასაქმებული კაცები, რომლებსაც 2018 წლის 6 აგვისტოს უკვე შეუსრულდათ 60 წელი ან მეტი.

  • რა არის საპენსიო შენატანი?

    საპენსიო შენატანი არის დაგროვებით საპენსიო სქემაში მონაწილის სასარგებლოდ, მის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე ასახვის მიზნით, კანონით განსაზღვრული ოდენობითა და წესით გადახდილი თანხა. ამ თანხას იხდიან დამსაქმებელი, დასაქმებული და სახელმწიფო, თუ მონაწილე დასაქმებულია, ან/და თვითდასაქმებული და სახელმწიფო, თუ მონაწილე თვითდასაქმებულია.

  • ვინ არის პასუხისმგებელი დაგროვებითი საპენსიო სქემის მართვასა და ადმინისტრირებაზე?

    დაგროვებითი საპენსიო სისტემის მართვის მიზნით, „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე შეიქმნა დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – საპენსიო სააგენტო. საპენსიო სააგენტო პასუხისმგებელია დაგროვებითი საპენსიო სქემის განხორციელებაზე, მართვასა და ადმინისტრირებაზე.

  • რა ტიპის სარგებელზე ერიცხება საპენსიო შენატანი?

    საპენსიო შენატანი უნდა განხორციელდეს რეზიდენტი პირის ყველა სარგებელზე, კერძოდ მომსახურების გაწევით მიღებულ იმ შემოსავალზე, რომელიც იბეგრება გადახდის წყაროსთან, აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლით გათვალისწინებული ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალზე (გარდა შემოსავლისა, რომელიც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის შესაბამისად, არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს, როიალტით, ქირით, იჯარით მიღებული და საინვესტიციო შემოსავალი).

  • რა განაკვეთით და პროპორციით ხორციელდება საპენსიო შენატანების დაფინანსება?

    საპენსიო სქემაში მონაწილე ფიზიკური პირის საპენსიო შენატანების დაფინანსება ხორციელდება შემდეგნაირად:

    1. დამსაქმებელი ხელფასის გაცემისას მონაწილე დასაქმებულის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე ელექტრონული სისტემის მეშვეობით ახორციელებს საპენსიო შენატანს დასაქმებულზე გასაცემი დასაბეგრი ხელფასის 2 პროცენტის ოდენობით;
    2. დამსაქმებელი მონაწილე დასაქმებულის სახელით, დასაქმებულის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე ელექტრონული სისტემის მეშვეობით ახორციელებს საპენსიო შენატანს დასაქმებულზე გასაცემი დასაბეგრი ხელფასის 2 პროცენტის ოდენობით;
    3. მონაწილე თვითდასაქმებული ახორციელებს საპენსიო შენატანს თავისი წლიური შემოსავლის 4 პროცენტის ოდენობით;
    4. სახელმწიფო მონაწილის სასარგებლოდ, მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე რიცხავს 2 პროცენტს დასაქმებულის დასაბეგრი ხელფასის ან/და თვითდასაქმებულის შემოსავლის იმ მოცულობაზე, რომელიც ჯამურად არ აღემატება მონაწილის მიერ წლიური ხელფასის სახით ან/და თვითდასაქმებულის მიერ შემოსავლის სახით მიღებულ 24 000 ლარს, ან 1 პროცენტს, თუ მონაწილის მიერ ხელფასის სახით ან/და თვითდასაქმებულის მიერ შემოსავლის სახით მიღებული თანხა 24 000 ლარიდან 60 000 ლარამდეა.

    სახელმწიფო საპენსიო შენატანს მას შემდეგ განახორციელებს, რაც საპენსიო სააგენტოს შეტყობინებით დადასტურდება, რომ მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე აისახა დამსაქმებლის, დასაქმებულის და შესაბამისად თვითდასაქმებულის გადასახდელი საპენსიო შენატანები (შენატანი). სახელმწიფო არ განახორციელებს საპენსიო შენატანს დასაქმებულის დასაბეგრი წლიური ხელფასის ან/და თვითდასაქმებულის შემოსავლის იმ მოცულობაზე, რომელიც აღემატება 60 000 ლარს.

  • რა ვადაში და რა წესით ხორციელდება დეკლარირება?

    დამსაქმებლის მიერ დასაბეგრ ოპერაციაზე საპენსიო შენატანების გადახდისას გასათვალისწინებელია, რომ დამსაქმებლის მიერ საპენსიო შენატანების გამოანგარიშება, გადახდა და საპენსიო სააგენტოში დეკლარირება ხდება ერთდროულად. არსებობს მარტივი და დეტალური დეკლარაციები. დეკლარაციის წარმდგენმა შესაძლოა შეავსოს მათგან ერთ-ერთი. დეტალური დეკლარაცია მარტივისაგან განსხვავებით, დეტალურ ინფორმაციას იძლევა მიღებული სარგებელის სახეების შესახებ. არჩევანი დეკლარაციის წარმდგენს ეკუთვნის. დეკლარაციაში შეიტანება საპენსიო სქემაში გაწევრიანებული პირის სახელი, გვარი, პირადი ნომერი, სარგებლის თანხა, რის საფუძველზეც განისაზღვრება საპენსიო შენატანების მოცულობა. აღსანიშნავია, რომ საპენსიო შენატანების საპენსიო სააგენტოში ჩარიცხვამდე, ანუ საპენსიო სააგენტოში ბალანსის შევსებამდე, სათანადო დეკლარაციის წარდგენა ვერ მოხდება.

  • რა პასუხისმგებლობა არის დადგენილი დამსაქმებლის მიერ სავალდებულო საპენსიო შენატანის განხორციელების ვალდებულების დარღვევისათვის?

    საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის თანახმად (მუხლი 16511), დამსაქმებლის მიერ საკუთარი ან დასაქმებულის სახელით საპენსიო შენატანის განხორციელების ვალდებულების დარღვევის გამოვლენა (მიუხედავად გამოვლენილი დარღვევების საერთო რაოდენობისა) გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. ხოლო იგივე ქმედება, ჩადენილი განმეორებით, გამოიწვევს დაჯარიმებას 1 000 ლარის ოდენობით.

  • შრომითი ურთიერთობები

  • რა არის შრომითი ურთიერთობა?

    შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. შრომითი ურთიერთობა გარკვეული ნიშნებით წააგავს ნარდობის/მომსახურების ხელშეკრულებას, რომლის დროსაც ასევე ხდება ანაზღაურების სანაცვლოდ გარკვეული სამუშაოს შესრულება, თუმცა მათ შორის არის მნიშვნელოვანი განსხვავებები. მაგალითად, შრომითი ურთიერთობის დროს სამუშაოს შესრულება ხდება დასაქმებული - ფიზიკური პირის მიერ და ისიც ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში, მაშინ როცა ნარდობის/მომსახურების ხელშეკრულების დროს ეს ასე შეიძლება არ ხდებოდეს. ნარდობისას შემსრულებელი/მენარდე შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური ისე იურიდიული პირი, ამასთან სამუშაოთა შესრულება არ ხდება ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში. გარდა ამისა, შრომითი ურთიერთობის დროს დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შესრულება ხდება პირადად, მაშინ როცა ნარდობის დროს ამის ვალდებულება არსებობს მაშინ, თუ ეს ხელშეკრულებით არის გათვალისწინებული ან შესასრულებელი სამუშაოს შესრულების სპეციფიკა ამას მოითხოვს.

  • რა იგულისხმება შრომით დისკრიმინაციაში?

    შრომითი ურთიერთობის მიზნებისთვის, დისკრიმინაცია არის განზრახ ან გაუფრთხილებლობით პირის განსხვავება ან გამორიცხვა ან მისთვის უპირატესობის მინიჭება რასის, კანის ფერის, ენის, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, ეროვნების, წარმოშობის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, შრომითი ხელშეკრულების სტატუსის, საცხოვრებელი ადგილის, ასაკის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, შეზღუდული შესაძლებლობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, რელიგიური, საზოგადოებრივი, პოლიტიკური ან სხვა გაერთიანებისადმი (მათ შორის, პროფესიული კავშირისადმი) კუთვნილების, ოჯახური მდგომარეობის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების გამო ან სხვა ნიშნით, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს დასაქმებასა და პროფესიულ საქმიანობაში თანაბარი შესაძლებლობის ან მოპყრობის უარყოფას ან ხელყოფას.

    დისკრიმინაციის ფორმად ასევე განიხილება, სამუშაო ადგილზე შევიწროება (მათ შორის, სექსუალური შევიწროება), რაშიც მოიაზრება ზემოთ მოცემული რომელიმე ნიშნით განპირობებული არასასურველი ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს მისი ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას.

  • დისკრიმინაციის აკრძალვასთან დაკავშირებული დავის შემთხვევაში ვიზეა მტკიცების ტვირთი?

    დისკრიმინაციის აკრძალვასთან დაკავშირებული დავის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება, თუ კანდიდატი ან დასაქმებული მიუთითებს იმ ფაქტებზე ან/და გარემოებებზე, რომლებიც ქმნის საფუძველს გონივრული ვარაუდისთვის, რომ დამსაქმებელმა დისკრიმინაციის აკრძალვის შესახებ მოთხოვნა დაარღვია.

  • რა შემთხვევაში არ ჩაითვლება დისკრიმინაციად კანდიდატისადმი დადგენილი მოთხოვნები?

    დისკრიმინაციად არ ჩაითვლება კანდიდატისადმი დადგენილი მოთხოვნები, თუ დადგენილი მოთხოვნები გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან ან სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მის მისაღწევად აუცილებელი და თანაზომიერი საშუალება.

  • რას გულისხმობს შრომით ურთიერთობაში გონივრული მისადაგება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიმართ?

    გონივრული მისადაგების პრინციპი გულისხმობს დამსაქმებლის მიერ ისეთი ღონისძიებების განხორციელებას რომელიც ხელს უწყობს შრომით ურთიერთობებში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფას. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ თანაბარი მოპყრობის პრინციპის, კერძოდ, გონივრული მისადაგების პრინციპის, დაცვის მიზნით დამსაქმებელი ვალდებულია საჭიროების შემთხვევაში განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები, რათა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირს ჰქონდეს თანაბარი შესაძლებლობა დასაქმების, კარიერული წინსვლის, კვალიფიკაციის ამაღლების, პროფესიული მომზადებისა და პროფესიული გადამზადების ხელმისაწვდომობისთვის, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი ღონისძიება დამსაქმებელს არაპროპორციულ ტვირთს აკისრებს. ეს ტვირთი არაპროპორციულად არ მიიჩნევა, თუ კონკრეტულ ღონისძიებასთან დაკავშირებით მოქმედებს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სახელმწიფო მხარდაჭერის პროგრამები, შეღავათები ან/და სხვა, ალტერნატიული საშუალებები.

  • ვალდებულია თუ არა დამსაქმებელი დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება დასაქმებაზე უარის თქმის შესახებ?

    საქართველოს ორგანული კანონის "საქართველოს შრომის კოდექსის" მე-11 მუხლის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებული არ არის დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება დასაქმებაზე უარის თქმის შესახებ. ამასთან, თუ ვიხელმძღვანელებთ ამ კოდექსის და საქართველოს კანონმდებლობის, მათ შორის სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი სულისკვეთებით, უარი არ უნდა იყოს უსაფუძვლო და არ უნდა ატარებდეს დისკრიმინაციის ნიშნებს.

  • ვინ ითვლება არასრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებულ პირად?

    არასრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირი არის დასაქმებული, რომლის ნორმირებული სამუშაო დრო კვირის განმავლობაში ან საშუალოდ 1 წლამდე ხანგრძლივობის შრომითი ურთიერთობის პერიოდში ანალოგიურ პირობებში სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირის ნორმირებულ სამუშაო დროზე ნაკლებია. ამ მიზნებისთვის, სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირი არის დასაქმებული, რომელიც იმავე ფორმის შრომითი ხელშეკრულების ფარგლებში იმავე დამსაქმებლისთვის ასრულებს იმავე ან მსგავს სამუშაოს და დასაქმებულია იმავე მიმართულებით, იმავე დეპარტამენტში ან სამსახურში. იმავე მიმართულებით, იმავე დეპარტამენტში ან სამსახურში ანალოგიურ პირობებში სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირის არარსებობის შემთხვევაში გასათვალისწინებელია იმავე დამსაქმებელთან ანალოგიურ პირობებში სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირი. ასეთი პირის არარსებობის შემთხვევაში გასათვალისწინებელია საქმიანობის იმავე სფეროში სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირი.

  • არასრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებულ პირს აქვს თუ არა ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების უფლება?

    არასრულ სამუშაო განაკვეთზე მომუშავე დასაქმებულს აქვს ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების უფლება. სრულ და არასრულ სამუშაო განაკვეთზე მომუშავე დასაქმებულთა უფლებრივი მდგომარეობა თითქმის მსგავსია. არასრულ სამუშაო განაკვეთზე მომუშავე დასაქმებულის მიმართ განსხვავებული მოპყრობა ობიექტური საფუძვლებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. აკრძალულია შრომის პირობებთან დაკავშირებით არასრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებული პირის მიმართ განსხვავებული მოპყრობა ანალოგიურ პირობებში სრულ სამუშაო განაკვეთზე დასაქმებულ პირთან შედარებით მხოლოდ იმის გამო, რომ ეს პირი დასაქმებულია არასრულ სამუშაო განაკვეთზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც განსხვავებული მოპყრობა გამართლებულია ობიექტური საფუძვლით.

  • აქვს თუ არა დასაქმებულს შეთავსებით სამუშაოზე მუშაობის უფლება?

    დასაქმებულს უფლება აქვს დასაქმდეს ერთზე მეტ სამუშაოზე. დასაქმებულის უფლება, დასაქმდეს ერთზე მეტ სრულ ან არასრულ სამუშაო განაკვეთზე, შრომითი ხელშეკრულებით შეიძლება შეიზღუდოს, თუ პირი, რომლისთვისაც უნდა შესრულდეს შეთავსებითი სამუშაო, დამსაქმებლის კონკურენტია. ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ დასაქმებულს ფაქტობრივად უნდა შეეძლოს შეთავსებითი სამუშაოს შესრულება, მისი სამუშაო განაკვეთის და შესასრულებელი სამუშაოს თავისებურებების გათვალისწინებით.

  • დასაშვებია თუ არა გამოსაცდელი ვადით დადებული ხელშეკრულების ვადის გაგრძელება?

    პირთან შესაძლებელია მხოლოდ ერთხელ დაიდოს შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით და მისი ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. სხვანაირად რომ ითქვას, გამოსაცდელი ვადით შრომითი ხელშეკრულება იდება მხოლოდ ერთხელ. ამასთან აღსანიშნავია, რომ გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადა არ შეიძლება აღემატებოდეს 6 თვეს.

  • დასაშვებია თუ არა რომ სტაჟიორმა ჩაანაცვლოს დასაქმებული?

    დამსაქმებელს ეკრძალება სტაჟიორის შრომის გამოყენება იმ მიზნით, რომ თავი აარიდოს შრომითი ხელშეკრულების დადებას. სტაჟიორი არ ანაცვლებს დასაქმებულს. დამსაქმებელს არ აქვს უფლება, აიყვანოს სტაჟიორი იმ დასაქმებულის ნაცვლად, რომელთანაც შრომითი ურთიერთობა შეჩერდა ან/და შეწყდა.

  • რამდენს შეიძლება შეადგენდეს სტაჟირების ვადა?

    ანაზღაურებისგარეშე სტაჟირების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 6 თვეს, ხოლო ანაზღაურებადი სტაჟირების ვადა − 1 წელს. პირს უფლება აქვს, ერთსა და იმავე დამსაქმებელთან ანაზღაურებისგარეშე სტაჟირება გაიაროს მხოლოდ ერთხელ.

  • დასაშვებია თუ არა ერთ თვეზე ნაკლები ვადის მქონე სტაჟირების ხელშეკრულების ზეპირი ფორმით დადება?

    სტაჟიორისა და დამსაქმებლის ურთიერთობას აწესრიგებს წერილობითი ხელშეკრულება. სტაჟირების ვადის ხანგრძლივობის მიუხედავად, სტაჟიორთან ხელშეკრულება აუცილებლად უნდა დაიდოს წერილობითი ფორმით.

  • რა შემთხვევაში მიიჩნევა დასაქმებულის მივლინება შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლად?

    დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის მივლინებაში გაგზავნა იმ შემთხვევაში მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლად, თუ მივლინების დღეების რაოდენობა აღემატება შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დღეების ოდენობას. ამასთან, თუ შრომითი ხელშეკრულებით არ არის დადგენილი მივლინებების დღეების რაოდენობა, დასაქმებულის მივლინებაში გაგზავნა იმ შემთხვევაში მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლად, თუ მივლინების პერიოდი წელიწადში 45 კალენდარულ დღეს აღემატება.

  • მიიჩნევა თუ არა შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლად დამსაქმებლის მიერ ცალმხრივად სამუშაოს დაწყების ან დამთავრების დროის შეცვლა?

    სამუშაო დრო არის შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობა. შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლა მოითხოვს მხარეთა შეთანხმებას. ამასთან, დამსაქმებელს უფლება აქვს ცალმხრივად, დასაქმებულის თანხმობის გარეშე შეცვალოს სამუშაოს დაწყების ან დამთავრების დრო არაუმეტეს 90 წუთით, რაც თავის მხრივ არ ჩაითვლება შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლად.

  • რა შემთხვევაში აქვს დასაქმებულს უფლება, რომ დამსაქმებელს მოსთხოვოს მსუბუქ სამუშაოზე დროებით გადაყვანა?

    თუ იმ დასაქმებულის ჯანმრთელობის მდგომარეობა, რომელიც არის ორსული, ახალნამშობიარები ან მეძუძური ქალი, სამედიცინო დასკვნის თანახმად, არ იძლევა შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების შესაძლებლობას, მას გონივრული მისადაგების ფარგლებში უფლება აქვს, მოითხოვოს იმავე დამსაქმებელთან თავისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესაბამისი სამუშაოს შესრულება.

  • საქართველოს შრომის კოდექსის თანახმად, რამდენს შეიძლება შეადგენდეს სრულწლოვანი დასაქმებულის ნორმირებული სამუშაო დროის ხანგრძლივობა?

    ნორმირებული სამუშაო დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს კვირაში 40 საათს. სპეციფიკური სამუშაო რეჟიმის მქონე საწარმოში, სადაც წარმოების/სამუშაო პროცესის 8 საათზე მეტი ხანგრძლივობის უწყვეტი რეჟიმია, ნორმირებული სამუშაო დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს კვირაში 48 საათს. სპეციფიკური სამუშაო რეჟიმის მქონე დარგების ჩამონათვალი განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის მიერ სოციალურ პარტნიორებთან კონსულტაციის შემდეგ.

  • საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილია თუ არა ყოველდღიური სამუშაო დროის მაქსიმალური ხანგრძლივობა?

    საქართველოს შრომის კოდექსი დღის სამუშაოზე დასაქმებული სრულწლოვანი პირებისთვის არ ადგენს ყოველდღიური სამუშაო დროის მაქსიმალურ ხანგრძლივობას. აღნიშნული განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამასთან, საქართველოს შრომის კოდექსი ასეთ მინიმალურ სტანდარტს ადგენს არასრულწლოვანი და ღამის სამუშაოზე დასაქმებული პირებისთვის. კერძოდ:

    1. 16 წლიდან 18 წლამდე არასრულწლოვანის სამუშაო დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს სამუშაო დღის განმავლობაში 6 საათს.
    2. 14 წლიდან 16 წლამდე არასრულწლოვანის სამუშაო დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს სამუშაო დღის განმავლობაში 4 საათს.
    3. მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაო პირობებში ღამის სამუშაოზე დასაქმებული პირისთვის 24 საათის განმავლობაში მაქსიმალური სამუშაო დრო 8 საათს არ უნდა აღემატებოდეს. ამასთან, ეს წესი არ ვრცელდება ცვლაში მუშაობის შემთხვევაზე.

  • საქართველოს შრომის კოდექსი დასვენებასთან დაკავშირებით რა მინიმალურ სტანდარტებს ადგენს?

    საქართველოს შრომის კოდექსის თანახმად, სამუშაო დღეებს/ცვლებს შორის დასაქმებულის უწყვეტი დასვენების ხანგრძლივობა არ უნდა იყოს 12 საათზე ნაკლები. გარდა ამისა, დამსაქმებელი ვალდებულია უზრუნველყოს დასაქმებული დასვენებით 7-დღიანი პერიოდის განმავლობაში უწყვეტად არანაკლებ 24 საათისა. მხარეთა შეთანხმებით შესაძლებელია დასაქმებულმა არაუმეტეს 14 დღის განმავლობაში მიმდევრობით ორჯერ ისარგებლოს 24-საათიანი დასვენების დროით.

    გარდა ზემოაღნიშნული საერთო სტანდარტებისა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის კანონიერ წარმომადგენელს ან მხარდამჭერს უფლება აქვს, დასვენების დღეების გარდა, თვეში ერთხელ ისარგებლოს დამატებითი ანაზღაურებადი დასვენების დღით ან დამსაქმებელს შეუთანხმოს შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებულისგან განსხვავებული სამუშაო დრო.

  • სავალდებულოა თუ არა დასაქმებულის სამუშაო დროის აღრიცხვა და რა ფორმით?

    დამსაქმებელი ვალდებულია სამუშაო დღეს წერილობით ან/და ელექტრონულად აღრიცხოს დასაქმებულთა მიერ ნამუშევარი დრო და სამუშაო დროის (ნამუშევარი საათების) აღრიცხვის ყოველთვიური დოკუმენტი გააცნოს დასაქმებულს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც, სამუშაოს ორგანიზების სპეციფიკიდან გამომდინარე, ეს შეუძლებელია. დამსაქმებელი ვალდებულია სამუშაო დროის (ნამუშევარი საათების) აღრიცხვის დოკუმენტი შეინახოს 1 წლის განმავლობაში.

    სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმას განსაზღვრავს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი სოციალურ პარტნიორებთან კონსულტაციის შემდეგ. სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმა განსაზღვრულია მინისტრის 2021 წლის 12 თებერვლის N01-15/ნ ბრძანებით.

  • რა შემთხვევაში არის ვალდებული დასაქმებული შეასრულოს ზეგანაკვეთური სამუშაო?

    დასაქმებულის მიერ ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულება ხდება მისი თანხმობით. ამასთან, საქართველოს შრომის კოდექსი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევებს, როცა მას ევალება ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულება, კერძოდ, დასაქმებული ვალდებულია შეასრულოს ზეგანაკვეთური სამუშაო სტიქიური უბედურების თავიდან ასაცილებლად ან\და მისი შედეგების ლიკვიდაციისთვის (ანაზღაურების გარეშე), აგრეთვე საწარმოო ავარიის თავიდან ასაცილებლად ან\და მისი შედეგების ლიკვიდაციისთვის (სათანადო ანაზღაურებით). აღსანიშნავია, რომ აკრძალულია იმ დასაქმებულის, რომელიც არის ორსული, ახალნამშობიარები ან მეძუძური ქალი, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი, არასრულწლოვანი, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის კანონიერი წარმომადგენელი ან მხარდამჭერი ან რომელსაც ჰყავს 3 წლამდე ბავშვი, ზეგანაკვეთურ სამუშაოზე დასაქმება მისი თანხმობის გარეშე.

  • რა წესით ხდება ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება?

    საქართველოს შრომის კოდექსის თანახმად, დასაქმებულის მიერ ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულება უნდა ანაზღაურდეს შრომის ანაზღაურების გაზრდილი ოდენობით ან დასაქმებულს უნდა მიეცეს პროპორციული დამატებითი დასვენების დრო. საქართველოს შრომის კოდექსის თანახმად, არ ანაზღაურდება დასაქმებულის მიერ სტიქიური უბედურების თავიდან ასაცილებლად ან/და მისი შედეგების ლიკვიდაციისთვის შესრულებული ზეგანაკვეთური სამუშაო. ზეგანაკვეთური სამუშაო ანაზღაურდება შრომის ანაზღაურების საათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით, რომლის ოდენობაც განისაზღვრება მხარეთა შეთანხმებით ან/და შრომის შინაგანაწესით (თუ ის შრომითი ხელშეკრულების ნაწილია). ამასთან, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების სანაცვლოდ დასაქმებულისათვის პროპორციული დამატებითი დასვენების დროის მიცემაზე.

  • რა ვადაში ხდება ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება?

    ზეგანაკვეთური სამუშაო უნდა ანაზღაურდეს ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულების შემდეგ გადასახდელ ყოველთვიურ შრომის ანაზღაურებასთან ერთად. ამასთან, ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების სანაცვლოდ პროპორციული დამატებითი დასვენების დრო დასაქმებულს უნდა მიეცეს ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულებიდან არაუგვიანეს 4 კვირისა, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.

  • როგორ განისაზღვრება უქმე დღეები?

    უქმე დღეების ჩამონათვალი განისაზღვრება საქართველოს შრომის კოდექსით. გარდა კოდექსისა, სხვა უქმე დღეები შეიძლება დადგინდეს სხვა საკანონმდებლო აქტით (მაგ: საარჩევნო კოდექსის მიხედვით არჩევნების დღე უქმე დღეა) და საქართველოს მთავრობის დადგენილებით.

  • რამდენ დღეს შეადგენს ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულება?

    საქართველოს შრომის კოდექსის თანახმად, ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების ხანგრძლივობა განისაზღვრება წელიწადში სულ მცირე 24 სამუშაო დღით. გარდა ამისა, მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიან სამუშაოზე მომუშავე დასაქმებულს უნდა მიეცეს დამატებით ანაზღაურებადი შვებულება წელიწადში სულ მცირე 10 კალენდარული დღე. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს შრომის კოდექსი ადგენს ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების მინიმალურ ოდენობებს, შესაბამისად შრომის ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით (თუ ის შრომითი ხელშეკრულების შემადგენელი ნაწილია) შეიძლება განისაზღვროს ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულების უფრო მეტი ოდენობა.

  • რამდენს შეადგენს ორსულობისა და მშობიარობის გამო შვებულება და ანაზღაურებადია თუ არა იგი?

    დასაქმებულს თავისი მოთხოვნის საფუძველზე ეძლევა ორსულობისა და მშობიარობის გამო ანაზღაურებადი შვებულება 126 კალენდარული დღის ოდენობით, ხოლო მშობიარობის გართულების ან ტყუპის შობის შემთხვევაში − 143 კალენდარული დღის ოდენობით. დასაქმებულს უფლება აქვს, ეს შვებულება, თავისი შეხედულებისამებრ, გადაანაწილოს ორსულობისა და მშობიარობის შემდგომ პერიოდებზე. შვებულება ანაზღაურდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ოდენობით. გარდა ამისა, დამსაქმებელი და დასაქმებული შეიძლება შეთანხმდნენ აღნიშნული შვებულებების დამატებით ანაზღაურებაზე.

  • რამდენს შეადგენს მშობიარობის შემდეგ ბავშვის მოვლის გამო შვებულება და ანაზღაურებადია თუ არა იგი?

    დასაქმებულს თავისი მოთხოვნის საფუძველზე ეძლევა ბავშვის მოვლის გამო შვებულება 604 კალენდარული დღის ოდენობით, ხოლო მშობიარობის გართულების ან ტყუპის შობის შემთხვევაში − 587 კალენდარული დღის ოდენობით. ამ შვებულებიდან ანაზღაურებადია 57 კალენდარული დღე. შვებულება ანაზღაურდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ოდენობით. გარდა ამისა, დამსაქმებელი და დასაქმებული შეიძლება შეთანხმდნენ აღნიშნული შვებულებების დამატებით ანაზღაურებაზე.

  • ბავშვის მამას აქვს თუ არა უფლება ისარგებლოს ბავშვის მოვლის გამო შვებულებით?

    ბავშვის მოვლის გამო 604 კალენდარულ დღიანი (ან შესაბამისად 587 დღიანი) შვებულება შეუძლია მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოიყენოს ბავშვის დედამ ან მამამ. რაც შეეხება ორსულობისა და მშობიარობის გამო შვებულებას, ამ შვებულებით სარგებლობა ბავშვის დედის ექსკლუზიური უფლებაა, თუმცა ბავშვის მამას უფლება აქვს, ისარგებლოს აღნიშნული შვებულების იმ დღეებით, რომლებიც ბავშვის დედას არ გამოუყენებია.

  • დასაშვებია თუ არა დამატებითი შვებულება ბავშვის მოვლის გამო და ვის შეუძლია ისარგებლოს ამ შვებულებით?

    დასაქმებულს თავისი თხოვნის საფუძველზე, მთლიანად ან ნაწილ–ნაწილ, მაგრამ არანაკლებ წელიწადში 2 კვირისა, ეძლევა ბავშვის მოვლის გამო დამატებითი, ანაზღაურების გარეშე შვებულება 12 კვირის ოდენობით, სანამ ბავშვს შეუსრულდება 5 წელი. ბავშვის მოვლის გამო დამატებითი შვებულება მიეცემა ნებისმიერ პირს, რომელიც ფაქტობრივად უვლის ბავშვს (მშობელი, ბებია, ბაბუა და სხვა).

  • რას მოიცავს შრომის ანაზღაურება და რა ინტენსიობით უნდა მოხდეს მისი გაცემა?

    შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამასთან, შრომის ანაზღაურება არის ძირითადი ან მინიმალური ანაზღაურება ან ხელფასი ან ნებისმიერი სხვა ანაზღაურება, რომელიც გადახდილია ფულადი ფორმით ან ნატურით და რომელსაც პირდაპირ ან არაპირდაპირ იღებს დასაქმებული დამსაქმებლისგან სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ.

    შრომის ანაზღაურების გადახდის წესიც განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით, ამასთან დაცული უნდა იქნეს საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილი მინიმალური სტანდარტი რაც გულისხმობს შრომის ანაზღაურების არანაკლებ თვეში ერთხელ გაცემას.

  • რას გულისხმობს ქალისა და მამაკაცისათვის თანაბარი შრომის ანაზღაურების გადახდის პრინციპი?

    ქალისა და მამაკაცისათვის თანაბარი შრომის ანაზღაურების გადახდის პრინციპი გულისხმობს, რომ დამსაქმებელი ვალდებულია ქალი და მამაკაცი დასაქმებულების მიერ თანაბარი სამუშაოს შესრულების შემთხვევაში უზრუნველყოს მათთვის თანაბარი შრომის ანაზღაურების გადახდა.

  • აქვს თუ არა დასაქმებულს უფლება მოითხოვოს განაცდურის ანაზღაურება მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში?

    დასაქმებულს უფლება აქვს, პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, ასევე მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე.

  • რა ჩაითვლება მასობრივ დათხოვნად?

    მასობრივ დათხოვნად მიიჩნევა დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების 30 კალენდარული დღის განმავლობაში ისეთი საფუძვლით შეწყვეტა, რომელიც არ არის განპირობებული დასაქმებულის პიროვნებით ან ქცევით ან შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლით:

    1. არანაკლებ 10 დასაქმებულთან − იმ ორგანიზაციაში, რომელშიც დასაქმებულთა რაოდენობა 20-ზე მეტია, მაგრამ 100-ზე ნაკლებია;
    2. დასაქმებულთა არანაკლებ 10 პროცენტთან − იმ ორგანიზაციაში, რომელშიც დასაქმებულთა რაოდენობა 100-ზე მეტია.

  • რომელის საჯარო ინსტიტუცია ახორციელებს შრომითი ნორმების დაცვაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას?

    შრომითი ნორმების დაცვაზე სახელმწიფო ზედამხედველობას ახორციელებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - შრომის ინსპექციის სამსახური. 2021 წლამდე შრომის ინსპექციის მანდატი ვრცელდებოდა მხოლოდ შრომის უსაფრთხოების ნორმების დაცვის ზედამხედველობაზე, ხოლო 2021 წლის 1 იანვრიდან შრომის ინსპექციის მანდატი გაფართოვდა და მისი უფლებამოსილებები ასევე გავრცელდა შრომის ნორმების სხვა ასპექტებზეც.

  • რა სახის შრომის ნორმების დარღვევაზე არის დადგენილი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა?

    ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დადგენილია საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“, „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის და „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შრომითი ნორმების დარღვევაზე. ამასთან, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა არ დგინდება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ნორმების დარღვევაზე, შესაბამისად ამ საკითხებზე არ ვრცელდება შრომის ინსპექციის სამსახურის მანდატი.

  • შრომის ნორმების დარღვევისათვის რა სახის ადმინისტრაციული სახდელები შეიძლება დაეკისროს დამსაქმებელს?

    შრომითი ნორმების დარღვევისთვის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა და ადმინისტრაციული სახდელები განისაზღვრება საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსით“ და „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით. ადმინისტრაციული სახდელის სახით დამსაქმებელის მიმართ შეიძლება გამოყენებული იქნეს გაფრთხილება ან ჯარიმა ზემოაღნიშნული კანონებით გათვალისწინებული ოდენობით. გარდა ამისა, „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ასევე შეიძლება გამოყენებული იქნეს ადმინისტრაციული სახდელი - სამუშაო პროცესის შეჩერების სახით. ადმინისტრაციული სახდელის შერჩევისას გაითვალისწინება დარღვევის ხასიათი, ინტენსივობა, დამსაქმებლის შემოსავლის ოდენობა და სხვა.

  • სოციალურ მეწარმეობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა საკითხები

  • რა არის ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრი?

    საქართველოს კანონმდებლობაში 2016 წლის ბოლოდან შესული ცვლილებების მიხედვით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო აწარმოებს ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრს, სადაც ხდება ეკონომიკურ საქმიანობათა რეგისტრაცია. ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრი განსხვავდება მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) პირების რეესტრისაგან. კერძოდ: 

    1. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრი დაკავშირებულია სუბიექტის შექმნის და შეწყვეტის რეგისტრაციასთან. შესაბამისად ეს რეესტრი არის „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული სუბიექტების სავალდებულო სარეგისტრაციო მონაცემების, მათში ცვლილებისა და მათი შეწყვეტის შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა. 
    2. ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრი დაკავშირებულია რეგისტრირებული სუბიექტის მიერ განსაზღვრული სახის ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელებასთან. შესაბამისად, ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრირდება მონაცემები სუბიექტების ეკონომიკურ საქმიანობათა, მათში ცვლილებისა და მათი შეწყვეტის შესახებ, აგრეთვე ეკონომიკური საქმიანობის ადგილის (მისამართის) შესახებ.

  • რა შემთხვევაში არის სავალდებულო საქმიანობის ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაცია?

    ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში ეკონომიკური საქმიანობის რეგისტრაცია ნებაყოფლობითია, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულია შემთხვევები, როცა სავალდებულოა ეკონომიკური საქმიანობის ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაცია. შესაბამისად სუბიექტს შესაბამისი ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელების უფლება ენიჭება მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ რეგისტრაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. აღნიშნული მოთხოვნები ვრცელდება როგორც მეწარმე სუბიექტებზე, ისე არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირებზე, თუ ისინი ახორციელებენ სავალდებულოდ რეგისტრაციას დაქვემდებარებულ ეკონომიკურ საქმიანობას. ამასთან, სავალდებულო რეგისტრაციას დაქვემდებარებული ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელება ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე, იწვევს კანონმდებლობით დადგენილ ფინანსურ პასუხისმგებლობას. მოქმედი კანონმდებლობით, ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში, სავალდებულოდ რეგისტრაციას დაქვემდებარებული საქმიანობის სახეებში შედის: 

    1. „სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსით" გათვალისწინებული საქმიანობა, რომელიც უკავშირდება სურსათის/ცხოველის საკვების, ცხოველის, მცენარის, ცხოველური და მცენარეული პროდუქტების, ვეტერინარული პრეპარატის, პესტიციდის, აგროქიმიკატის წარმოებას, პირველად წარმოებას, გადამუშავებას, დისტრიბუციას, აგრეთვე ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროებში მომსახურებას; 
    2. ,,შრომითი მიგრაციის შესახებ" კანონით გათვალისწინებული საქმიანობა, რომელიც დაკავშირებულია საქართველოს ფარგლებს გარეთ შრომით მოწყობასთან ან/და შრომით მოწყობაში დახმარებასთან; 
    3. ,,საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ" კანონით გათვალისწინებული საზოგადოებრივი მნიშვნელობის დაწესებულებების საქმიანობა, სადაც ხორციელდება ესთეტიკური და კოსმეტიკური პროცედურები; 
    4. „შრომის უსაფრთხოების შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული მომეტებული საფრთხის შემცველი, მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიანი სამუშაოების წარმოება (საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 27 ივლისის N381 დადგენილება). 
    5. საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა საქმიანობები (ასეთის არსებობისას).

  • როგორ ხდება საქმიანობის ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაცია?

    საქმიანობის ეკონომიკური საქმიანობის რეგისტრაციისათვის, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილ უნდა იქნას უფლებამოსილი პირის განცხადება ეკონომიკური საქმიანობის რეგისტრაციის შესახებ და ინფორმაცია საქმიანობის კონკრეტული სახეებისა და საქმიანობის ადგილის (მისამართის) შესახებ ელექტრონული ფორმით. ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის შედეგად მზადდება ამონაწერი, რომელიც ასახავს ეკონომიკური საქმიანობების შესახებ ძალაში მყოფ მონაცემებს.

  • რა არის მოხალისეობა?

    მოხალისეობასთან დაკავშირებული საკითხების მარეგულირებელ ძირითად საკანონმდებლო აქტს წარმოადგენს „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის მიხედვითაც მოხალისეობა არის ამ კანონით დადგენილი ორგანიზაციული მოწესრიგების ფარგლებში ფიზიკური პირის მიერ საკუთარი ცოდნითა და უნარით, ნებაყოფლობით და უანგაროდ განხორციელებული საზოგადოებრივად სასარგებლო საქმიანობა. ეს კანონი არ არეგულირებს ინდივიდუალურ მოხალისეობას. გარდა ზემოაღნიშნულისა, აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში მოხალისეობასთან დაკავშირებულ საკითხებს არეგულირებს არა „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონი, არამედ „სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ" საქართველოს კანონი.

  • შესაძლებელია თუ არა მოხალისეობის განხორციელება სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელი სუბიექტის ბაზაზე?

    „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონი არეგულირებს ორგანიზაციულ მოხალისეობას, ანუ მოხალისეობას, რომელიც ხორციელდება მასპინძელი ორგანიზაციის ორგანიზაციულ საწყისებზე. შესაბამისად, იმისათვის რომ ურთიერთობა მოხალისეობით ურთიერთობად ჩაითვალოს, ის უნდა აკმაყოფილებდეს ამ კანონის მოთხოვნებს. ამასთან, საქართველოს კანონმდებლობა არ არეგულირებს ინდივიდუალურ მოხალისეობას, შესაბამისად, იგი არ ზღუდავს ფიზიკურ პირს, დამოუკიდებლად, ამ კანონით დადგენილი ორგანიზაციული მოწესრიგების გარეშე, მოხალისეობრივ საწყისებზე განახორციელოს საზოგადოებრივად სასარგებლო საქმიანობა.

    „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონი (მუხლი 3) განსაზღვრავს იმ სუბიექტების ჩამონათვალს, რომლებიც შეიძლება იყვნენ მასპინძელი ორგანიზაციები. ზოგადი წესის მიხედვით, სამეწარმეო იურიდიული პირის ფორმით არსებული სუბიექტი ვერ იქნება მასპინძელი ორგანიზაცია. აქედან გამონაკლისი არის მხოლოდ სამეწარმეო იურიდიული პირის ფორმით არსებული სამედიცინო დაწესებულებები და ავტორიზებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები. ისინი შეიძლება იყვნენ მასპინძელი ორგანიზაციები. ხოლო, ყველა სხვა შემთხვევაში, სამეწარმეო იურიდიული პირი ვერ იქნება მასპინძელი ორგანიზაცია. რაც შეეხება, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფორმით არსებულ სოციალურ საწარმოებს, ისინი შეიძლება იყვნენ მასპინძელი ორგანიზაციები, იმ პირობით თუ ისინი ახორციელებენ საქმიანობას „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ საზოგადოებრივად სასარგებლო სფეროებში (ადამიანის უფლებების დაცვა, სიღარიბის დაძლევა, ჯანმრთელობის დაცვა, გარემოს დაცვა, სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა, ახალგაზრდობისა და ბავშვთა საკითხები და სხვა). მოხალისეობითი შრომის გამოყენება უნდა მოხდეს საზოგადოებრივად სასარგებლო საქმიანობისთვის, „მოხალისეობის შესახებ" საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ სფეროებში.

  • რას ნიშნავს ორგანიზაციისთვის საქველმოქმედო სტატუსის მინიჭება?

    საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსის მინიჭება გულისხმობს, უკვე რეგისტრირებული ორგანიზაციული წარმონაქმნისთვის დამატებითი სტატუსის მინიჭებას - საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსის სახით. მიუხედავად იმისა, რომ რიგი ორგანიზაციული წარმონაქმნების, მათ შორის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების საქმიანობა არსებითად საქველმოქმედო საქმიანობას წარმოადგენს, ისინი ავტომატურად არ ითვლებიან საქველმოქმედო ორგანიზაციებად. იმისათვის, რომ ისინი ჩაითვალონ საქველმოქმედო ორგანიზაციებად, აუცილებელია, რომ მათ კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღონ ასეთი სტატუსი. 
    საქველმოქმედო სტატუსის მისაღებად ორგანიზაცია უნდა აკმაყოფილებდეს „საქართველოს საგადასახადო კოდექსის" 32-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს, მათ შორის შექმნილი უნდა იყოს საქველმოქმედო საქმიანობის განსახორციელებლად და უნდა გააჩნდეს საქველმოქმედო საქმიანობის არანაკლებ 1 წლის გამოცდილება. თუ რა ჩაითვლება საქველმოქმედო საქმიანობად განსაზღვრულია „საქართველოს საგადასახადო კოდექსის" მე-10 მუხლით. კოდექსით დადგენილი დოკუმენტების წარდგენის საფუძველზე, საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსის მინიჭებას, გაუქმებასა და ჩამორთმევას შესაბამისი საგადასახადო ორგანოს წარდგინებით ახორციელებს შემოსავლების სამსახურის უფროსი საქართველოს ფინანსთა მინისტრთან შეთანხმებით.
    საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსის მინიჭების, გაუქმების, ჩამორთმევის და აღდგენის საკითხები განისაზღვრება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით.

  • შესაძლებელია თუ არა სოციალური მეწარმეობის განმახორციელებელ იურიდიულ პირს მიენიჭოს საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსი?

    საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მხოლოდ არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფორმით არსებულ სუბიექტს,  რომელიც ახორციელებს სოციალურ მეწარმეობას. შესაბამისად, საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსი ვერ მიენიჭება „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად შექმნილ მეწარმე იურიდიულ პირებს. ამასთან, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფორმით არსებულ სოციალურ საწარმოს, საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს იმ შემთხვევაში, თუ ის შექმნილია საქველმოქმედო საქმიანობის განსახორციელებლად და აკმაყოფილებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 32-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.  აღსანიშნავია, რომ საქველმოქმედო ორგანიზაციისთვის სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელება უნდა ატარებდეს დამხმარე ხასიათს და იგი უნდა ემსახურებოდეს ამ ორგანიზაციის ძირითადი მიზნების მიღწევას.